Στην Ευρώπη, το 62% των οργανισμών δηλώνει ότι αναζητά λύσεις Sovereign AI ως απάντηση στη σημερινή γεωπολιτική αβεβαιότητα. Η ανησυχία αυτή είναι εντονότερη στη Δανία (80%), την Ιρλανδία (72%) και τη Γερμανία (72%). Πρωταγωνιστικό ρόλο στην υιοθέτηση τέτοιων λύσεων αναμένεται να διαδραματίσουν κλάδοι με αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο και αυξημένη ευαισθησία δεδομένων, όπως οι τράπεζες (76%), οι δημόσιες υπηρεσίες (69%) και οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας (70%).

Η δυναμική αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί περαιτέρω την επόμενη διετία, καθώς το 60% των ευρωπαϊκών οργανισμών σκοπεύει να αυξήσει τις επενδύσεις του σε τεχνολογίες Sovereign AI. Τη μεγαλύτερη πρόθεση καταγράφουν η Γερμανία (73%), η Ιταλία (71%) και η Ελβετία (64%).

Ο CEO της Accenture για την περιοχή EMEA, Mauro Macchi, επισημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα «παράδοξο» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Από τη μία πλευρά, υπάρχει σαφής κατανόηση της ανάγκης επιτάχυνσης της υιοθέτησης της ΤΝ για την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανάπτυξης. Από την άλλη, το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των σχετικών τεχνολογιών προέρχεται από εκτός Ευρώπης δημιουργεί αντιλήψεις κινδύνου. Όπως τονίζει, μια στρατηγική Sovereign AI μπορεί να γεφυρώσει αυτό το χάσμα, επιτρέποντας την προστασία κρίσιμων λειτουργιών χωρίς να υπονομεύεται η καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα, ενώ παράλληλα ενισχύεται η ανάπτυξη ενός ισχυρού εγχώριου τεχνολογικού οικοσυστήματος.

Ισορροπία μεταξύ κυριαρχίας και παγκόσμιας καινοτομίας

Η μελέτη δείχνει ότι, κατά μέσο όρο, μόλις το 36% των πρωτοβουλιών τεχνητής νοημοσύνης και των δεδομένων των ευρωπαϊκών οργανισμών απαιτεί λύσεις Sovereign AI λόγω κανονιστικών περιορισμών ή αυξημένης ευαισθησίας. Υψηλότερη εφαρμογή τέτοιων μέτρων καταγράφεται στους τομείς των κεφαλαιαγορών και των δημόσιων υπηρεσιών.

Την ίδια στιγμή, οι οργανισμοί επιδιώκουν να εξισορροπήσουν τον έλεγχο των δεδομένων με την ανάγκη πρόσβασης στη διεθνή καινοτομία. Το 65% αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να παραμείνει ανταγωνιστικό χωρίς τη συνεργασία με παρόχους τεχνολογίας εκτός Ευρώπης, ενώ το 57% εξετάζει υβριδικά μοντέλα Sovereign AI που συνδυάζουν ευρωπαϊκούς και μη ευρωπαϊκούς παρόχους.

Ο Mauro Capo, Digital Sovereignty Lead της Accenture EMEA, διευκρινίζει ότι η Sovereign AI δεν συνεπάγεται συγκέντρωση όλων των τεχνολογικών πόρων σε ένα μόνο περιβάλλον. Αντιθέτως, πρόκειται για στοχευμένες επιλογές, ανάλογα με το επίπεδο ελέγχου που επιθυμούν οι οργανισμοί σε δεδομένα, υποδομές και μοντέλα, αξιοποιώντας παράλληλα την κλίμακα και τον ρυθμό καινοτομίας που προσφέρουν διεθνείς πάροχοι. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η τοπική αποθήκευση δεδομένων, ενώ σε κρίσιμους τομείς, όπως η άμυνα, απαιτείται πλήρης έλεγχος όλων των συνιστωσών της ΤΝ, ακόμη και με πλήρως απομονωμένα συστήματα (air-gapped).

Από τη συμμόρφωση στο στρατηγικό πλεονέκτημα

Παρά τη σημασία της, μόλις το 19% των οργανισμών αντιλαμβάνεται τη Sovereign AI ως πηγή ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, ενώ το 48% τη συνδέει πρωτίστως με ζητήματα κανονιστικής συμμόρφωσης. Επιπλέον, μόνο το 16% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έχει αναγάγει την κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης σε θέμα ατζέντας σε επίπεδο CEO ή διοικητικού συμβουλίου.

Ωστόσο, η στρατηγική της διάσταση κερδίζει έδαφος, καθώς το 73% των οργανισμών ζητά από τις κυβερνήσεις και ευρωπαϊκούς θεσμούς να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας, μέσω κανονισμών, κινήτρων ή δημόσιων επενδύσεων. Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με το 70% να υπογραμμίζει την ανάγκη στήριξής τους ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε κυρίαρχες λύσεις ΤΝ.

Η Accenture προτείνει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις για την αξιοποίηση των ευκαιριών της Sovereign AI:

να τεθεί υπό την άμεση εποπτεία και ηγεσία του CEO,

να επαναπροσδιοριστεί ως στρατηγικός μοχλός δημιουργίας αξίας και όχι απλώς ως εργαλείο διαχείρισης κινδύνου,

να αναπτυχθούν υβριδικά οικοσυστήματα που συνδυάζουν τοπική εμπιστοσύνη και παγκόσμια καινοτομία,

και να σχεδιαστεί αρχιτεκτονική τεχνητής νοημοσύνης σε περιβάλλοντα multi-cloud, με την αρχή της κυριαρχίας ενσωματωμένη σε όλα τα επίπεδα – από τα δεδομένα και τις υποδομές έως τα μοντέλα και τις εφαρμογές.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η υιοθέτηση μιας τέτοιας προσέγγισης μπορεί να μετατρέψει τη Sovereign AI από αναγκαστική άσκηση συμμόρφωσης σε βασικό πυλώνα ανθεκτικότητας, καινοτομίας και μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας για την Ευρώπη.