Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη

Από το 2010, οι μέσες τιμές κατοικιών στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά περίπου 60%. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Ολλανδία, οι τιμές έχουν διπλασιαστεί μέσα σε δέκα χρόνια. Τα ενοίκια, παράλληλα, έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο 30% τα τελευταία 15 χρόνια, με δραματικές αυξήσεις σε χώρες όπως η Εσθονία (208%), η Λιθουανία (177%), η Ιρλανδία (108%) και η Ουγγαρία (107%).

Ενώ τα ακίνητα αποτελούν επενδυτική ευκαιρία για πλούσιους επενδυτές, για εκατομμύρια ανθρώπους με μέσο εισόδημα η αγορά κατοικίας έχει γίνει οικονομική δοκιμασία. Οι νέοι φέρουν το μεγαλύτερο βάρος: πολλοί δυσκολεύονται να νοικιάσουν ανεξάρτητα ή να αντέξουν οικονομικά ένα στεγαστικό δάνειο, ακόμη και όταν εργάζονται.

Σύμφωνα με στοιχεία του Eurofound (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας):

Το 30% των ατόμων ηλικίας 25–34 ζουν με τους γονείς τους, ενώ στην Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία και Πολωνία το ποσοστό φτάνει το 50%.

Οι νέοι δαπανούν σχεδόν το ένα τρίτο του εισοδήματός τους για στέγαση.

Σε Ιρλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ισπανία και Βουλγαρία, ένα εργαζόμενο άτομο 18–34 ετών πρέπει να ξοδέψει πάνω από το 80% του μισθού του για ένα διαμέρισμα δύο δωματίων.

Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα την πρώτη στρατηγική της για οικονομικά προσιτή στέγαση, παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία στις κυβερνήσεις να επιδοτούν τη στέγαση και να ρυθμίζουν τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, περιορίζοντας την κερδοσκοπία στην αγορά κατοικίας.

Η στέγαση παραμένει κυρίως ζήτημα τοπικών και εθνικών αρχών, αλλά το ζήτημα έχει αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς η αύξηση των ενοικίων και του κόστους στέγασης αποκλείει νέους, βασικούς εργαζόμενους και οικογένειες από πολλές πόλεις.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, προειδοποίησε ότι «αν δεν αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα, κινδυνεύουμε να αφήσουμε κενό που θα καλυφθεί από ακραίες πολιτικές δυνάμεις». Η ΕΕ σχεδιάζει νομοθεσία για τη ρύθμιση βραχυπρόθεσμων μισθώσεων μέσω πλατφορμών όπως Airbnb και Booking.com έως το τέλος του 2026, δίνοντας στις τοπικές αρχές μεγαλύτερη νομική σαφήνεια και δυνατότητα ανάληψης αναλογικών μέτρων.

Η μελέτη των δύο 30άρηδων οικονομολόγων

Οι Seung Hyeong Lee και Younggeun Yoo, τριαντάρηδες οικονομολόγοι που ολοκληρώνουν τη διατριβή τους σε κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια, διαπιστώνουν ότι οι νέοι που εγκαταλείπουν το σχέδιο απόκτησης ακινήτου δεν περιορίζονται απλώς σε ρόλο ενοικιαστή.

Η αναγκαστική αυτή επιλογή αλλάζει την αντίληψή τους για το μέλλον, μειώνοντας την πειθαρχία που επιβάλλονταν στον εαυτό τους όταν πίστευαν ότι θα γίνουν ιδιοκτήτες. Το μοντέλο τους δείχνει ότι, με τη μείωση της πιθανότητας απόκτησης ακινήτου, τα νοικοκυριά τείνουν να καταναλώνουν περισσότερο ή να αναλαμβάνουν μεγαλύτερους επενδυτικούς κινδύνους, επενδύοντας για παράδειγμα σε κρυπτονομίσματα.

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι αυτές οι δυσκολίες έχουν σημαντικές μακροοικονομικές συνέπειες: η γενιά που ενηλικιώθηκε το 2010 αναμένεται να μειώσει τον χρόνο εργασίας κατά 6–8% σε σχέση με τους νέους του 1970, ενώ οι δυσαρεστημένοι ενοικιαστές θα μειωθούν κατά 10–15%. Συνολικά, αυτό οδηγεί σε μια οικονομία με λιγότερη εργασία και λιγότερες δαπάνες.

Προτάσεις

Οι Lee και Yoo προτείνουν επιδότηση που θα στοχεύει νοικοκυριά που είναι έτοιμα να εγκαταλείψουν την αγορά ακινήτου, ανεξαρτήτως εισοδήματος. Ένα τέτοιο μέτρο θα αύξανε την ιδιοκατοίκηση, θα ενίσχυε την εργασιακή προσπάθεια, θα μείωνε την εξάρτηση από την κοινωνική ασφάλιση και θα προσέφερε οφέλη στην ευημερία, σύμφωνα με τους οικονομολόγους.