Το
περιεχόμενο του σχεδίου,
το οποίο αναμένεται να
εγκριθεί εντός της
εβδομάδας, παρουσίασε σε
συνέντευξή του στο
POLITICO ο
Δανός Επίτροπος για την
Ενέργεια και τη Στέγαση,
Dan Jørgensen.
«Δεν
αρκεί η ρητορική»
Ο
Jørgensen περιγράφει την
κατάσταση χωρίς
περιστροφές: «Πρόκειται
για μια πραγματική
κρίση», τονίζοντας ότι
οι διαπιστώσεις από
μόνες τους δεν επαρκούν.
Όπως επισημαίνει, η
ευρωπαϊκή αδράνεια στο
ζήτημα της στέγασης
ενισχύει έμμεσα τα δεξιά
λαϊκιστικά κόμματα, τα
οποία αξιοποιούν τη
λαϊκή δυσαρέσκεια.
Σύμφωνα
με το δημοσίευμα, η
δέσμη μέτρων θα
στοχεύσει στην
απελευθέρωση δημόσιων
πόρων για την ανέγερση
νέων κατοικιών, στην
παρακολούθηση της
κερδοσκοπίας στην αγορά
ακινήτων και στην παροχή
εργαλείων σε
περιφερειακές και
τοπικές αρχές, ώστε να
περιορίζουν τις
βραχυχρόνιες μισθώσεις
που επιδεινώνουν την
έλλειψη κατοικιών.
Όπως
εξηγεί ο Επίτροπος, το
σχέδιο θα συνδυάζει
δεσμευτικές πρωτοβουλίες
σε επίπεδο ΕΕ με
συστάσεις προς τα κράτη
μέλη, χωρίς η Κομισιόν
να υπερβαίνει τις
αρμοδιότητές της σε έναν
τομέα που παραδοσιακά
ανήκει στις εθνικές
πολιτικές.
«Εκατομμύρια πολίτες
πλήττονται άμεσα. Και
όταν δεν κάνουμε τίποτα,
αφήνουμε χώρο στους
δεξιούς λαϊκιστές»,
υπογράμμισε,
αναφερόμενος στην άνοδο
υπερεθνικιστικών
κομμάτων σε χώρες όπως η
Ολλανδία και η
Πορτογαλία. «Η ΕΕ μέχρι
σήμερα είχε περιορισμένο
ρόλο σε αυτό το πεδίο.
Αυτό πρέπει να αλλάξει».
Αναθεώρηση κρατικών
ενισχύσεων
Η πιο
απτή παρέμβαση του
πακέτου αφορά την
τροποποίηση των κανόνων
κρατικών ενισχύσεων,
ώστε να διευκολυνθεί η
χρηματοδότηση προσιτής
κατοικίας από τα κράτη
μέλη. Μέχρι σήμερα, η
χρήση δημόσιων πόρων
περιοριζόταν σχεδόν
αποκλειστικά σε
νοικοκυριά χαμηλού
εισοδήματος, τη στιγμή
που και η μεσαία τάξη
αδυνατεί πλέον να
αντεπεξέλθει στο κόστος
στέγασης.
Οι νέοι
κανόνες θα επιτρέπουν τη
στήριξη όλων των ομάδων
που αποκλείονται από την
αγορά λόγω υψηλών τιμών,
διευρύνοντας σημαντικά
το πεδίο παρέμβασης των
κυβερνήσεων.
Βραχυχρόνιες μισθώσεις
στο μικροσκόπιο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται
και στον ρόλο των
τουριστικών καταλυμάτων
τύπου Airbnb, που σε
πολλές πόλεις –όπως η
Βαρκελώνη, η Φλωρεντία
και η Πράγα– έχουν
επιδεινώσει την έλλειψη
διαθέσιμων κατοικιών.
Ο
Jørgensen ξεκαθαρίζει
ότι δεν τάσσεται υπέρ
μιας γενικής απαγόρευσης
των βραχυπρόθεσμων
μισθώσεων,
αναγνωρίζοντας ότι
προσέφεραν νέες
εμπειρίες στους
ταξιδιώτες και πρόσθετο
εισόδημα σε αρκετές
οικογένειες. Ωστόσο,
επισημαίνει ότι η
ανεξέλεγκτη επέκτασή
τους έχει αλλοιώσει τον
αρχικό τους σκοπό,
φτάνοντας σε ορισμένες
περιοχές να αντιστοιχούν
έως και στο 20% του
στεγαστικού αποθέματος.
Η τελική
απόφαση για τη χρήση
περιοριστικών εργαλείων
θα ανήκει στις εθνικές
και τοπικές αρχές. «Δεν
θα επιβάλουμε τίποτα»,
σημειώνει. «Αν κάποιος
θεωρεί ότι η σημερινή
κατάσταση λειτουργεί,
μπορεί να τη
διατηρήσει».
Αντιμετώπιση της
κερδοσκοπίας
Για
πρώτη φορά, το πακέτο
μέτρων επιχειρεί να
αγγίξει και το ζήτημα
της κερδοσκοπίας στην
αγορά κατοικίας. Ο
Επίτροπος διευκρινίζει
ότι δεν αντιτίθεται στο
επιχειρηματικό κέρδος,
ωστόσο επισημαίνει πως η
κατοικία αντιμετωπίζεται
ολοένα και περισσότερο
ως χρηματοοικονομικό
προϊόν – «σαν τον χρυσό
ή το Bitcoin» –
παραγνωρίζοντας τον
κοινωνικό της ρόλο.
«Η
αξιοπρεπής στέγη είναι
ανθρώπινο δικαίωμα»,
τονίζει, σε ευθυγράμμιση
με τη δήλωση της
προέδρου της Κομισιόν,
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν,
στην ομιλία της για την
Κατάσταση της Ένωσης το
2025: «Η στέγαση αφορά
την αξιοπρέπεια, τη
δικαιοσύνη και το μέλλον
της Ευρώπης».
Ως πρώτο
βήμα, η Επιτροπή θα
προτείνει τη συστηματική
παρακολούθηση των
κερδοσκοπικών
συναλλαγών, αν και ο
Jørgensen αναγνωρίζει
ότι η πολιτική συναίνεση
για αυστηρότερη ρύθμιση
δεν είναι δεδομένη.
Αρμοδιότητες και επόμενα
βήματα
Το
σχέδιο περιλαμβάνει
επίσης νέα στρατηγική
για τον κατασκευαστικό
τομέα, με στόχο τη
μείωση της
γραφειοκρατίας και την
υιοθέτηση κοινών
προτύπων, ώστε δομικά
υλικά που παράγονται
φθηνότερα σε ένα κράτος
μέλος να μπορούν να
αξιοποιούνται ευκολότερα
σε άλλα.
Παράλληλα, δίνεται
έμφαση και στο ζήτημα
της αστεγίας, που αφορά
πάνω από ένα εκατομμύριο
ανθρώπους στην Ευρώπη.
«Πρόκειται για ανθρώπους
με πραγματικές ανάγκες,
που αξίζουν στήριξη και
σεβασμό», σημειώνει ο
Επίτροπος.
Ο
Jørgensen υπογραμμίζει
ότι το πακέτο δεν
συνιστά «αρπαγή
αρμοδιοτήτων» από την
Επιτροπή, αλλά μια
προσπάθεια να καλυφθούν
κενά πολιτικής εκεί όπου
μέχρι σήμερα δεν υπήρχε
δράση. Αν και πολλές
προτάσεις θα έχουν τη
μορφή συστάσεων,
προειδοποιεί ότι η
αδράνεια θα έχει
πολιτικό κόστος.
