Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον ξεπεράσει το μεταπολεμικό πλαίσιο που για δεκαετίες καθοδηγούσε τη διαχείριση των διεθνών υποθέσεων. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της δεύτερης θητείας Τραμπ επισφραγίζει μια στρατηγική στροφή, η οποία έχει αναπτυχθεί σταδιακά από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, καθορίζοντας επίσημα την πρόθεση της Ουάσιγκτον να επαναπροσδιορίσει τον παγκόσμιο ρόλο της. Η μεταβίβαση της κύριας ευθύνης για την ασφάλεια στους περιφερειακούς συμμάχους και εταίρους μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του 21ου αιώνα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί νέα «αδύναμα σημεία» και δευτερογενείς συνέπειες που η Ουάσιγκτον δύσκολα μπορεί να προβλέψει πλήρως. Καθώς οι ΗΠΑ προχωρούν στην εφαρμογή αυτής της στρατηγικής, ο μηχανισμός εθνικής ασφάλειας οφείλει να ενισχύσει την ικανότητα στρατηγικής πρόβλεψης — απαραίτητη για την εκτίμηση κινδύνων, τον εντοπισμό κρίσιμων σημείων επιρροής και την αποτελεσματική εφαρμογή πολιτικών σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα και μεταβαλλόμενη δυναμική ισχύος.

Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ για το 2025, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 5 Δεκεμβρίου, βασίζεται σε τρεις πυλώνες που επανακαθορίζουν τη διεθνή στάση της Ουάσιγκτον. Πρώτον, η χώρα αποδέχεται ότι δεν μπορεί να ασκήσει ομοιόμορφη επιρροή σε ολόκληρο τον πλανήτη και συγκεντρώνει πόρους και προσοχή στις περιοχές και στα θέματα που επηρεάζουν άμεσα τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και οικονομική της θέση. Δεύτερον, επιδιώκει να προλάβει κρίσεις ενισχύοντας τη γεωοικονομική συνεργασία με συμμάχους και αντιπάλους, αξιοποιώντας αγορές, επενδύσεις και δομές εφοδιασμού ως εργαλεία διαχείρισης του ανταγωνισμού. Τρίτον, στοχεύει στη σημαντική μείωση της εμπλοκής σε παρατεταμένους χερσαίους πολέμους, μετατοπίζοντας τη στρατιωτική εστίαση σε θαλάσσιες περιοχές, όπου ο έλεγχος των θαλάσσιων οδών και στρατηγικών κόμβων παραμένει κρίσιμος για την ασφάλεια των ΗΠΑ και τη διεθνή σταθερότητα.

Ένα μήνα μετά την ανάληψη της δεύτερης θητείας του, είχα επισημάνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε φάση ιστορικής αναθεώρησης της εξωτερικής τους πολιτικής, ως αντίδραση στις γεωπολιτικές δυνάμεις που αναπτύχθηκαν τα τελευταία τριάντα χρόνια. Τόνιζα ότι τέτοιου μεγέθους αλλαγές οδηγούν αναπόφευκτα σε μακρές, χαοτικές και επικίνδυνες μεταβάσεις, καθώς οι παραδοσιακοί θεσμοί και αξίες συγκρούονται με τη νέα στρατηγική. Ωστόσο, μια τέτοια «αναταραχή» είναι αναπόφευκτη, δεδομένου ότι η αντιμετώπιση νέων απειλών με εργαλεία σχεδιασμένα για παλαιότερες εποχές είναι μη βιώσιμη και επικίνδυνη. Παράλληλα, η τρέχουσα συγκυρία θεωρείται ευνοϊκή για τις ΗΠΑ, αφού οι κύριοι αντίπαλοί τους, Κίνα και Ρωσία, αντιμετωπίζουν σημαντικές εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις.

Η Στρατηγική του Τραμπ θέτει ως προτεραιότητες το Δυτικό Ημισφαίριο και την Ασία, δύο περιοχές που συνδέονται με τις κύριες θαλάσσιες οδούς του Ειρηνικού. Εστιάζοντας στην ευρασιατική ήπειρο, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διασφαλίσει την παγκόσμια ασφάλεια σε τομείς όπου έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα, αφήνοντας τους συμμάχους και εταίρους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη στην ξηρά. Οι ΗΠΑ παραμένουν η μοναδική δύναμη ικανή να αναπτύξει πραγματικά μια παγκόσμια ναυτική παρουσία — κρίσιμο στοιχείο για την προστασία της Βόρειας Αμερικής και τη διαμόρφωση της διεθνούς τάξης.

Στο πλαίσιο της Ευρώπης, το έγγραφο της Στρατηγικής περιγράφει την ήπειρο ως «βυθισμένη σε βαθιά οικονομική, πολιτική και πολιτισμική παρακμή», αμφισβητώντας την αξιοπιστία της ως μακροπρόθεσμου συμμάχου, εκτός εάν αντιμετωπιστούν οι διαρθρωτικές αυτές τάσεις. Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι η Ευρώπη διαθέτει επαρκείς συμβατικές δυνάμεις για να αντιμετωπίσει τη ρωσική απειλή χωρίς την άμεση στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, μειώνοντας έτσι την ανάγκη η Ουάσιγκτον να επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος της ευρωπαϊκής άμυνας. Η στρατηγική προκρίνει έναν πιο υποστηρικτικό ρόλο των ΗΠΑ, χωρίς όμως να παραλείπεται η χρήση διπλωματικής ισχύος για την επίτευξη σταθερότητας μεταξύ Κρεμλίνου και ευρωπαϊκών κρατών και την επίλυση του πολέμου στην Ουκρανία.

Όσον αφορά τη Μέση Ανατολή, η περιοχή δεν αποτελεί πλέον κορυφαία στρατηγική προτεραιότητα. Η ενεργειακή ανεξαρτησία των ΗΠΑ, η διαφοροποίηση των προμηθειών και οι γεωπολιτικές αλλαγές έχουν μειώσει τον κεντρικό ρόλο της στην αμερικανική ασφάλεια. Παρά τις συγκρούσεις, κυρίως με το Ιράν, οι απειλές θεωρούνται μειωμένες, και η Ουάσιγκτον επιδιώκει συνεργασία με τους περιφερειακούς εταίρους «ως έχουν», αντί να επιδιώκει πολιτική αναδιαμόρφωση. Η περιοχή αντιμετωπίζεται πλέον ως χώρος επενδύσεων, τεχνολογικής συνεργασίας και γεωοικονομικής επιρροής, με προσεκτική διαχείριση της ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.

Η στρατηγική της Ουάσιγκτον εκφράζει ταυτόχρονα το όραμα της κυβέρνησης Τραμπ για το «τι πρέπει να θέλει η Αμερική». Παρά τους φιλόδοξους στόχους, κρίσιμο είναι να εκτιμηθεί ποιοι μπορούν να επιτευχθούν πραγματικά εντός των δυνατοτήτων, περιορισμών και γεωπολιτικών συνθηκών. Το έγγραφο επισημαίνει ότι οι σταθερές διεθνείς σχέσεις είναι αναγκαίες για τη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου, ενώ η Ουάσιγκτον δεν θα επιδιώξει πλέον μαζικές προσπάθειες εκδημοκρατικοποίησης αυταρχικών καθεστώτων, αναγνωρίζοντας τις αποτυχημένες και δαπανηρές προηγούμενες πρωτοβουλίες.

Το σημαντικότερο πολιτικό δίλημμα είναι η αποτροπή εκμετάλλευσης της μεταβατικής περιόδου από αντιπάλους, καθώς οι ΗΠΑ προσπαθούν να οικοδομήσουν μια νέα παγκόσμια τάξη με διευρυμένο ρόλο για τους περιφερειακούς τους εταίρους. Η Ρωσία πιθανώς θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί τη μεγαλύτερη ευθύνη της Ευρώπης, ενώ η Κίνα επιδιώκει να περιορίσει τη στρατηγική ικανότητα των συμμάχων της στην Ανατολική Ασία. Το Ιράν θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει τις διαφορές μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι: εγκαταλείπουν ένα 80ετές σύστημα που έχει υπερβεί τη διάρκεια ζωής του, ενώ η αντικατάστασή του θα απαιτήσει χρόνο. Με τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων σε ικανούς περιφερειακούς εταίρους, διευρύνουν την επιρροή τους, αποδεχόμενες τους εγγενείς κινδύνους. Η ικανότητα στρατηγικής πρόβλεψης και αποφασιστικής δράσης θα καθορίσει αν αυτή η αναπροσαρμογή θα μετατρέψει τις φιλοδοξίες σε μακροχρόνια επιρροή. Με σωστή διαχείριση, η συγκυρία αυτή προσφέρει την ευκαιρία επαναπροσδιορισμού της αμερικανικής δύναμης για τον 21ο αιώνα, ώστε να είναι ευέλικτη, ανθεκτική και στρατηγικά κυρίαρχη στις κρίσιμες περιοχές του κόσμου.