Μια απλή μαθηματική εξίσωση δείχνει γιατί οι παραγωγοί LNG έχουν σοβαρούς λόγους να ανησυχούν για το μέλλον του φυσικού αερίου, ακόμη και χωρίς την πρόσφατη κρίση στο Στενό του Ορμούζ που διέκοψε περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Αν η τιμή αγοράς του LNG στην Ασία, που σήμερα κινείται κοντά στα 50 δολάρια ανά μεγαβατώρα, διπλασιαστεί και προστεθούν περίπου 4 δολάρια λειτουργικού κόστους, τότε το συνολικό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από υφιστάμενη μονάδα φυσικού αερίου ξεπερνά τα 100 δολάρια ανά μεγαβατώρα. Σε επίπεδα άνω των 70 δολαρίων, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αρχίζουν πλέον να γίνονται πιο ανταγωνιστικές σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η πίεση αναμένεται να είναι εντονότερη στην Ασία, περιοχή στην οποία οι μεγάλοι παραγωγοί LNG, όπως η Shell, βασίζουν μεγάλο μέρος των μελλοντικών προσδοκιών ζήτησης. Χώρες όπως η Ινδία, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές, οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ βλέπουν τα εγχώρια κοιτάσματα φυσικού αερίου να εξαντλούνται, ωστόσο διαθέτουν ισχυρό ηλιακό δυναμικό και στενή διασύνδεση με τις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού καθαρών τεχνολογιών. Ταυτόχρονα, οι αυξανόμενοι λογαριασμοί εισαγωγών LNG επιβαρύνουν σημαντικά τα νομίσματα και τις οικονομίες τους.

Το όριο των 70 δολαρίων ανά μεγαβατώρα θεωρείται πλέον κομβικό σημείο καμπής για την αγορά ηλεκτροπαραγωγής. Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα προέρχεται από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που κατασκευάστηκαν πριν από αρκετά χρόνια. Αντίθετα, σχεδόν το σύνολο της νέας παραγωγικής ισχύος που εγκαταστάθηκε παγκοσμίως από το 2022 και μετά αφορά ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο λόγος που οι χαμηλότερες τιμές αιολικής και ηλιακής ενέργειας δεν έχουν οδηγήσει ακόμη σε απότομη μείωση των εκπομπών είναι ότι οι υφιστάμενες μονάδες φυσικού αερίου και άνθρακα συνεχίζουν να λειτουργούν, καθώς έχουν ήδη αποσβέσει το μεγαλύτερο μέρος του κόστους κατασκευής τους. Ωστόσο, όταν το κόστος των νέων μονάδων καθαρής ενέργειας με αποθήκευση πέσει κάτω από το λειτουργικό κόστος των παλαιών εγκαταστάσεων φυσικού αερίου, η οικονομική ισορροπία αλλάζει ριζικά.

Σύμφωνα με στοιχεία του BloombergNEF, σε αγορές όπως η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία και το Τέξας, φωτοβολταϊκά πάρκα με μπαταρίες τεσσάρων ωρών μπορούν ήδη να παρέχουν σταθερή ηλεκτρική ενέργεια σε data centers με κόστος περίπου 75-79 δολάρια ανά μεγαβατώρα. Σε περιοχές με υψηλή ηλιοφάνεια και ισχυρούς ανέμους, το κόστος παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές με αποθήκευση κυμαίνεται πλέον μεταξύ 54 και 82 δολαρίων ανά μεγαβατώρα, διασφαλίζοντας ενεργειακή κάλυψη για το 95% του χρόνου, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του IRENA.

Ήδη καταγράφονται ακόμη χαμηλότερες τιμές σε νέες συμβάσεις. Στην Ινδία, το έργο Morena προσφέρει ηλεκτρική ενέργεια από ηλιακή παραγωγή και αποθήκευση με κόστος περίπου 29 δολάρια ανά μεγαβατώρα, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού μέσω LNG. Παράλληλα, άλλοι διαγωνισμοί στη χώρα έχουν οδηγήσει σε συμβάσεις κοντά στα 52 και 66 δολάρια ανά μεγαβατώρα για συνδυασμό ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης.

Οι εξελίξεις αυτές αλλάζουν δραστικά τον ρόλο του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή. Όταν η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων καθαρής ενέργειας με αποθήκευση γίνεται φθηνότερη από τη λειτουργία υφιστάμενων μονάδων LNG, το φυσικό αέριο περιορίζεται κυρίως σε ρόλο εφεδρείας ή κάλυψης νυχτερινής ζήτησης.

Οι προοπτικές για το LNG δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι το κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου 30% έως το 2030. Αντίθετα, οι πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ αυξάνουν τη μεταβλητότητα και το ρίσκο στην αγορά φυσικού αερίου.

Η Ευρώπη ήδη περιορίζει τη χρήση φυσικού αερίου με ταχείς ρυθμούς, καθώς η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο μειώθηκε περίπου κατά 20% την περίοδο 2022-2024. Στις ΗΠΑ και στη Μέση Ανατολή, το φυσικό αέριο παραμένει πιο ανταγωνιστικό λόγω των χαμηλότερων τιμών αγωγών, που κοστίζουν μόλις το ένα τρίτο ή και το ένα πέμπτο του LNG.

Στην Ασία όμως, η πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή ανέδειξε και έναν ακόμη κίνδυνο: την αυξημένη γεωπολιτική ευαλωτότητα του LNG ως εισαγόμενης πηγής ενέργειας. Αν και το φυσικό αέριο πιθανόν να διατηρήσει ρόλο σε τομείς όπως η χημική βιομηχανία, οι μεταφορές και η θέρμανση, οι προοπτικές για το περίπου 40% της παγκόσμιας κατανάλωσης LNG που κατευθύνεται στην ηλεκτροπαραγωγή εμφανίζονται ολοένα και πιο αβέβαιες.

Οι παραγωγοί φυσικού αερίου επένδυσαν τα τελευταία χρόνια στην αντίληψη ότι το LNG αποτελεί απαραίτητο μεταβατικό καύσιμο για την παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, πριν ακόμη ο πόλεμος με το Ιράν εντείνει τις αμφιβολίες, η συνεχής πτώση του κόστους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είχε ήδη αρχίσει να αμφισβητεί σοβαρά αυτό το μοντέλο.