Ένα ακόμη ισχυρό επιχείρημα υπέρ της επιτάχυνσης του σχεδίου για το ψηφιακό ευρώ φαίνεται να διαμορφώνεται στην Ευρώπη: η ανάγκη δημιουργίας αξιόπιστης εναλλακτικής απέναντι στα αμερικανικά δίκτυα καρτών. Η European Central Bank στοχεύει –βάσει χρονοδιαγράμματος– στην υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ έως το 2029, επιδιώκοντας να ενισχύσει την οικονομική αυτονομία της Ευρωζώνης.

Το ζήτημα της εξάρτησης γίνεται πιο εμφανές σε διοργανώσεις όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες, όπου η Visa διατηρεί αποκλειστικότητα στις ηλεκτρονικές πληρωμές μέσω μακροχρόνιας συμφωνίας χορηγίας με τη International Olympic Committee από το 1986 έως το 2032. Στους Χειμερινούς Αγώνες, μόλις ένας στους έξι πελάτες πληρώνει με μετρητά, ενώ οι υπόλοιποι χρησιμοποιούν κάρτα Visa. Όπως έχει επισημάνει ο Πιέρο Τσιπολόνε, μέλος του Δ.Σ. της ΕΚΤ, οι Visa και Mastercard καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα των συναλλαγών με κάρτα στην Ευρωζώνη.

Το Συμβούλιο της Ε.Ε. έχει ήδη από τον Δεκέμβριο εγκρίνει το σχέδιο για το ψηφιακό ευρώ, χαρακτηρίζοντάς το κρίσιμο βήμα για την οικονομική ασφάλεια της Ένωσης. Ωστόσο, για να προχωρήσει η έκδοση απαιτείται η ψήφιση σχετικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Μέχρι τότε, η μοναδική πλήρως ανεξάρτητη εναλλακτική παραμένουν τα μετρητά, αν και βρίσκονται υπό επεξεργασία κανόνες που θα διασφαλίζουν την υποχρεωτική αποδοχή τους με περιορισμένες εξαιρέσεις.

Την ίδια στιγμή, στο Ηνωμένο Βασίλειο οι εξελίξεις είναι πιο άμεσες. Οι επικεφαλής μεγάλων τραπεζών ετοιμάζονται να συναντηθούν με στόχο τη δημιουργία εγχώριας εναλλακτικής απέναντι σε Visa και Mastercard, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 95% των πληρωμών με κάρτα στη χώρα. Της πρωτοβουλίας θα ηγηθεί ο διευθύνων σύμβουλος της Barclays, Βιμ Μάρου, ενώ ομάδα χρηματοδοτών του Σίτι θα εξετάσει το κόστος δημιουργίας νέου σχήματος πληρωμών.

Ο φόβος που κινητοποιεί τους Βρετανούς τραπεζίτες δεν είναι μόνο οικονομικός αλλά και γεωπολιτικός: η πιθανότητα πολιτικής έντασης με τις ΗΠΑ που θα μπορούσε να επηρεάσει κρίσιμες χρηματοοικονομικές υποδομές. Οι πρόσφατες απειλές του Donald Trump κατά συμμάχων στο ΝΑΤΟ και οι εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία έχουν ενισχύσει την ανησυχία για την εξάρτηση από αμερικανικά δίκτυα.

Τραπεζικό στέλεχος που μίλησε στη The Guardian προειδοποίησε χαρακτηριστικά ότι «αν κλείσουν οι Mastercard και Visa, θα επιστρέψουμε στη δεκαετία του 1950». Το παράδειγμα της Ρωσίας, όπου κυρώσεις περιόρισαν τη λειτουργία επιχειρήσεων που εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό από τα δύο δίκτυα, δείχνει πόσο ευάλωτο μπορεί να είναι ένα σύστημα πληρωμών χωρίς εναλλακτικές.

Η συζήτηση για το ψηφιακό ευρώ και για εθνικά ή ευρωπαϊκά σχήματα πληρωμών δεν αφορά πλέον μόνο την τεχνολογία ή την καινοτομία. Αγγίζει τον πυρήνα της οικονομικής κυριαρχίας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης σε έναν κόσμο όπου οι χρηματοοικονομικές υποδομές συνδέονται όλο και περισσότερο με τη γεωπολιτική ισχύ.