Δικαιώματα ρύπων: Η ενεργειακή κρίση κάνει την Ευρώπη πιο βρώμικη στο ρεύμα και πιο καθαρή στον δρόμο, και η Bank of America βλέπει τον τόνο CO₂ στα 100 ευρώ

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν ακριβαίνει μόνο το ρεύμα. Αλλάζει και το με τι παράγεται. Όταν το φυσικό αέριο γίνεται πολύ ακριβό, ο άνθρακας ξαναγίνεται συμφέρουσα επιλογή, και ο άνθρακας σημαίνει περισσότερο CO₂. Η Bank of America εκτιμά ότι τα ευρωπαϊκά δικαιώματα εκπομπών (EUAs) μπορεί να αγγίξουν τα 100 ευρώ ανά τόνο φέτος τον χειμώνα.

Το σοκ που τα ξεκίνησε όλα

Από τα τέλη Φεβρουαρίου, ο πόλεμος έχει στείλει τις τιμές πολλών ενεργειακών προϊόντων στα υψηλότερα επίπεδα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η αγορά δείχνει όλο και λιγότερο πρόθυμη να πιστέψει σε συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν μέχρι το τέλος του έτους. Αν δεν έρθει, οι υψηλές τιμές μπορεί να κρατήσουν και το 2027.

Γιατί ο άνθρακας κερδίζει το αέριο

Ακόμη και με το κόστος των δικαιωμάτων προστιθέμενο, η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα βγαίνει φθηνότερη από αυτή με αέριο. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες το έχουν ήδη καταλάβει και χρησιμοποιούν περισσότερο άνθρακα, κάτι που αυξάνει τις εκπομπές του τομέα και τη ζήτηση για EUAs, τα οποία οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να έχουν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων.

Υπάρχει όμως ένα όριο. Η δυναμικότητα των ανθρακικών μονάδων έχει μειωθεί πολύ τα τελευταία χρόνια, οπότε η Ευρώπη δεν μπορεί να στραφεί μαζικά ξανά στον άνθρακα. Το παράδοξο φαίνεται καθαρά: η κρίση δεν φέρνει επιστροφή στο παρελθόν, φέρνει μια μερική και προσωρινή υποχώρηση.

Τα δύο σενάρια για τον τόνο CO₂

Η Bank of America βλέπει δηλαδή την άνοδο ως προσωρινή. Αν το αέριο αποκλιμακωθεί, η ηλεκτροπαραγωγή από αέριο ξαναγίνεται ελκυστική, ο άνθρακας υποχωρεί και μαζί του πέφτει η ζήτηση για δικαιώματα. Στη ζήτηση πιέζει προς τα κάτω και η μείωση των εκπομπών από τη μεταποίηση και τη βιομηχανία. Η πρόβλεψη εξαρτάται από δύο «αν»: αν λήξει η σύγκρουση και αν τα νέα έργα LNG ανοίξουν στην ώρα τους. Και τα δύο θέλουν χρόνο.

Το κανονιστικό πλαίσιο μπαίνει στην εξίσωση

Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) επεκτείνει το κόστος των εκπομπών σε συγκεκριμένα εισαγόμενα προϊόντα και σηματοδοτεί τη σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για τους εγχώριους παραγωγούς. Στον ίδιο χώρο κινείται και το νέο σύστημα ETS2, που προβλέπεται να ξεκινήσει δημοπρασίες το 2027 και να καλύπτει τις οδικές μεταφορές και άλλους τομείς. Εδώ υπάρχει μια πολιτική ένταση: το ETS2 δέχεται πιέσεις για νέα αναβολή, γιατί η Ευρώπη δίνει όλο και μεγαλύτερη προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια έναντι των στόχων για τις εκπομπές. Ίδιες πιέσεις υπάρχουν και για τους νέους κανόνες για το μεθάνιο. Όταν η ενέργεια ακριβαίνει, η κλιματική φιλοδοξία είναι το πρώτο που ξαναδιαπραγματεύεται κανείς.

Η ειρωνεία των μεταφορών

Στις οδικές μεταφορές, οι εκπομπές είχαν ιστορικά μια ανεξέλεγκτη τάση να ανεβαίνουν, ακόμη κι όταν οι υπόλοιποι τομείς μειώνονταν. Το 2026 αναμένεται να είναι η χρονιά που αυτό αλλάζει. Οι πολύ υψηλές τιμές βενζίνης και ντίζελ έχουν περιορίσει τις μετακινήσεις στην Ευρώπη και αλλού, μειώνοντας τη ζήτηση για συμβατικά καύσιμα και, αναπόφευκτα, τα σχετικά CO₂. Η ίδια κρίση που φέρνει το κάρβουνο πίσω στην ηλεκτροπαραγωγή βγάζει αυτοκίνητα από τον δρόμο. Ένα σύστημα τιμολόγησης ρύπων που δεν σχεδιάστηκε για να λειτουργήσει έτσι, δουλεύει έτσι.

Τι σημαίνει για τα ελληνικά ταμπλό

Ένα δικαίωμα στα 100 ευρώ είναι ένα νούμερο που κάθε εισηγμένη με εκπομπές βλέπει στον ισολογισμό της. Αυτό ισχύει για τους παραγωγούς ρεύματος αλλά και για τους βιομηχανικούς ομίλους, όπως οι τσιμεντοβιομηχανίες. Για έναν όμιλο που σχεδιάζει να δεσμεύει εκατομμύρια τόνους CO₂ τον χρόνο, κάθε άνοδος της τιμής ανεβάζει την αξία των εκπομπών που δεν θα πληρώνει, ενώ για όσους δεν έχουν τέτοιο σχέδιο, ανεβάζει το κόστος. Όσοι βρίσκονται από τη σωστή πλευρά αυτής της εξίσωσης είναι πάντα οι πρώτοι που ακούνε ότι «ο ρύπος έχει τιμή».

Το συμπέρασμα

Η αγορά ρύπων κάνει αυτό που σχεδιάστηκε να κάνει: ακριβαίνει όταν οι εκπομπές αυξάνονται. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή τη φορά τις αυξάνει μια γεωπολιτική κρίση και όχι η αγορά. Αν η πρόβλεψη της Bank of America επαληθευτεί, τα 100 ευρώ του χειμώνα θα είναι κορυφή και όχι νέο επίπεδο. Μέχρι τότε, όποιος πληρώνει ρύπους θα πληρώσει περισσότερο, και όποιος δεν τους εκπέμπει θα κοιτάζει με ενδιαφέρον τον πίνακα.

Alpha Bank: 400 στελέχη της UniCredit στο Καλλιμάρμαρο, και η εκδήλωση που μιλά περισσότερο από κάθε ανακοίνωση

Όταν μια τράπεζα θέλει να δείξει στον στρατηγικό της εταίρο πόσο σοβαρά τον παίρνει, δεν του στέλνει επιστολή. Του κλείνει ένα από τα πιο διάσημα μνημεία της Αθήνας. Η Alpha Bank, όπως μαθαίνουμε, ετοιμάζει εκδήλωση με έντονο ιταλικό χρώμα στο Καλλιμάρμαρο, με περίπου 400 στελέχη της UniCredit Italia ως καλεσμένους.

Τι σχεδιάζεται

Το τελευταίο σημείο έχει σημασία. Το αίτημα δεν έχει εγκριθεί ακόμη, οπότε η εκδήλωση είναι σχεδιασμός και όχι δεδομένο. Σε μνημεία τέτοιου βάρους, η έγκριση για αποκλειστική χρήση δεν δίνεται πάντα εύκολα, και οι αρμόδιες υπηρεσίες θα κοιτάξουν και την προστασία του χώρου.

Το πλάνο πίσω από την εικόνα

Η εκδήλωση δεν είναι δεξίωση για το θεαματικό. Εντάσσεται σε εκπαιδευτικό εργαστήριο που διοργανώνεται στην Αθήνα για τα στελέχη της UniCredit, δηλαδή για μια ομάδα ανθρώπων που θα περάσουν μέρες στην ελληνική πρωτεύουσα και θα δουν από κοντά τον εταίρο του ομίλου τους. Το οπτικοακουστικό υλικό, με αεροκινηματογράφηση και φωτογράφιση, προορίζεται για εσωτερική χρήση, κάτι που δείχνει ότι ο στόχος είναι το εσωτερικό κοινό της UniCredit και όχι το ευρύ ακροατήριο.

Γιατί το Καλλιμάρμαρο

Η επιλογή του μνημείου έχει συμβολισμό, και ο συμβολισμός φαίνεται εύκολα. Η εκδήλωση γίνεται σε περίοδο που η συνεργασία Alpha Bank και UniCredit έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα για την παρουσία των δύο ομίλων στην ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά. Η UniCredit είναι στρατηγικός εταίρος της ελληνικής τράπεζας, και η Alpha επιλέγει να τη φιλοξενήσει με τρόπο που δεν χρειάζεται μετάφραση: ένα μαρμάρινο στάδιο στην καρδιά της Αθήνας, με ιταλικό χρώμα και με εμφανή πρόθεση να γίνει εικόνα που θα κυκλοφορεί μέσα στον όμιλο.

Το συμπέρασμα

Αν το αίτημα εγκριθεί που θα συμβεί η Alpha θα δώσει στα 400 στελέχη της UniCredit μια πρώτη ανάγνωση της Αθήνας που θα τους μείνει, και θα έχει κερδίσει κάτι πιο σημαντικό από ένα απλό ραντεβού: την προσοχή του ομίλου που είναι σήμερα ο πιο σημαντικός συνομιλητής της. Όλα αυτά με τους πάντες να θεωρούνε δεδομένο πως έστω και σε δεύτερο χρόνο, θα έχουμε συγχώνευση των 2 τραπεζών.

Metlen: Το γάλλιο από κάτω των $500 στα $3.500 το κιλό, και ο Μυτιληναίος εξετάζει ήδη γερμάνιο και σκάνδιο 

Στο 11th Financial Times Energy Transition Summit στο Λονδίνο, ο Executive Chairman μίλησε για «σταθμισμένα ρίσκα», παραγωγή 50 τόνων γαλλίου από το γ' τρίμηνο του 2027 και τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί περαιτέρω η Ευρώπη 

Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος μίλησε ως keynote speaker στο 11th Financial Times Energy Transition Summit στο Λονδίνο, σε συζήτηση με τη δημοσιογράφο των FT Verity Ratcliffe. Τα θέματα ήταν οι κρίσιμες πρώτες ύλες και η επένδυση στο γάλλιο, οι συνέργειες Ενέργειας και Μετάλλων, το ενεργειακό κόστος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η γεωπολιτική θέση της Ευρώπης.

ΤΟ ΓΑΛΛΙΟ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ

Με την τρέχουσα τιμή, τα 50 τόνοι αντιστοιχούν θεωρητικά σε αξία περίπου $175 εκατ. τον χρόνο, έναντι περίπου $25 εκατ. με την τιμή του 2024-2025.

ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ: «ΣΤΑΘΜΙΣΜΕΝΑ ΡΙΣΚΑ»

Ο κ. Μυτιληναίος εξήγησε ότι η φιλοσοφία της Metlen περιλαμβάνει την ανάληψη «calculated risks», με συνεκτίμηση των δεδομένων της αγοράς και των γεωπολιτικών εξελίξεων. Ο καθοριστικός παράγοντας ήταν η κυρίαρχη θέση της Κίνας στην παραγωγή γαλλίου και το ενδεχόμενο σημαντικής αύξησης της προσφοράς από εκεί. Η εκτίμηση της εταιρείας ήταν ότι οι σχέσεις Κίνας-Δύσης δύσκολα θα επέστρεφαν σε πλήρη ομαλότητα.

Η τεχνογνωσία ανάκτησης του γαλλίου αναπτύχθηκε εσωτερικά από την ομάδα R&D. Κατά τον ίδιο, πρόκειται πρωτίστως για πρόκληση τεχνογνωσίας και όχι για επένδυση υψηλής έντασης κεφαλαίου, αφού υπάρχει ήδη η παραγωγική βάση της αλουμίνας.

ΣΥΝΕΡΓΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΩΝ

Οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου πιέζουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία, αλλά η μείωση της ζήτησης δεν είναι άμεση, γιατί η προσαρμογή κατανάλωσης και συνηθειών απαιτεί χρόνο. Για τον κ. Μυτιληναίο η πρόβλεψη και η διαχείριση του ενεργειακού κινδύνου είναι καθοριστικές για την ανταγωνιστικότητα.

Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΟ ΝΕΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Καταλήγοντας, προειδοποίησε ότι, καθώς οι μεγάλες δυνάμεις επανακαθορίζουν τις σχέσεις τους, η Ευρώπη κινδυνεύει να αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο τον ρόλο της αν δεν αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις πιέσεις στην ενεργειακή και βιομηχανική της ανταγωνιστικότητα.

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Η αντίστροφη απόδοση του γαλλίου είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της τοποθέτησης. Η Metlen πήρε την απόφαση όταν η τιμή ήταν χαμηλή, με βάση μια γεωπολιτική υπόθεση (η Κίνα δεν θα επιστρέψει σε ομαλές σχέσεις), και η αγορά τη δικαίωσε πολλαπλά. Εδώ όμως πρέπει να είμαστε προσεκτικοί: μια επένδυση που ωφελείται από περιορισμούς εξαγωγών της Κίνας εξαρτάται από τη διάρκεια αυτών των περιορισμών. Αν οι σχέσεις ομαλοποιηθούν ή αν η κινεζική προσφορά αυξηθεί, η τιμή των $3.500 δεν θα είναι σταθερή βάση για τα έσοδα του 2027 και μετά.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά την έννοια «μη υψηλής έντασης κεφαλαίου». Είναι σωστό για την ίδια τη μονάδα, αλλά το πραγματικό όφελος εξαρτάται από δύο παράγοντες που η εταιρεία δεν ελέγχει: τους αγοραστές και την τιμή. Ήδη γνωρίζουμε ότι το ενδιαφέρον από ΗΠΑ, Ιαπωνία και Νότια Κορέα ήταν μεγαλύτερο από της Ευρώπης, και αυτό περιορίζει το επιχείρημα της ευρωπαϊκής αυτονομίας που συνοδεύει το έργο.

Τρίτον, η εξέταση γερμανίου και σκανδίου δείχνει πρότυπο: η Metlen χρησιμοποιεί την ήδη υπάρχουσα βάση αλουμίνας ως πλατφόρμα για κρίσιμες πρώτες ύλες που προκύπτουν ως παραπροϊόντα. Το σκάνδιο συνδέεται με το έργο SCALE-Up και τα κατάλοιπα βωξίτη, όπως έχουμε δείξει. Αν η στρατηγική πετύχει στο γάλλιο, ο όμιλος αποκτά ένα αξιόπιστο επιχείρημα αποτίμησης πέρα από τα περιθώρια αλουμινίου και ενέργειας.

Δεξαμενόπλοια: Ένα 15ετές VLCC άξιζε 58 εκατ. δολάρια πέρυσι και σήμερα 160, και οι Έλληνες πουλούν περισσότερα απ' όσα αγοράζουν 

Σε μια αγορά όπου ένα πλοίο 15 ετών κοστίζει τώρα σχεδόν τριπλάσια από πέρυσι, το ερώτημα δεν είναι ποιος αγοράζει. Είναι ποιος πουλά. Η γεωπολιτική αστάθεια, οι εκρηκτικοί ναύλοι και η στενότητα χωρητικότητας έχουν στείλει τις αξίες των μεταχειρισμένων δεξαμενοπλοίων σε επίπεδα που πριν από λίγο καιρό θα ακούγονταν αστείο. Και στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι Έλληνες εφοπλιστές.

Οι ενδεικτικές αξίες σε αριθμούς

Οι εκτιμήσεις της Allied Shipbroking στις 13 Οκτωβρίου δείχνουν το μέγεθος της μετατόπισης:

Πρόκειται για ενδεικτικές αξίες της αγοράς, όχι για πραγματοποιημένα κέρδη συγκεκριμένων πλοιοκτητών. Δείχνουν όμως τι έχει συμβεί στον υφιστάμενο στόλο: ένα VLCC 15ετίας έχει θεωρητική υπεραξία πάνω από 100 εκατ. δολάρια μέσα σε δώδεκα μήνες.

Η ναυλαγορά εξηγεί τα νούμερα

Με αυτά τα έσοδα, ένα VLCC αξίας 160 εκατ. δολαρίων θα μπορούσε θεωρητικά να «πληρώσει» την τιμή του σε λιγότερο από έξι μήνες. Αυτό εξηγεί γιατί οι αγοραστές πληρώνουν αδιανόητα ποσά για πλοία προχωρημένης ηλικίας. Όταν οι ναύλοι κινούνται εκεί, η δυνατότητα άμεσης απασχόλησης μετράει περισσότερο από τη χρονολογία κατασκευής, αν και οι επιθεωρήσεις, οι τεχνικές απαιτήσεις και οι περιορισμοί απασχόλησης εξακολουθούν να επηρεάζουν την αξία.

Οι πωλήσεις που το αποδεικνύουν

Η σύγκριση των δύο VLCC είναι η πιο ενδιαφέρουσα. Το Southern Emperor, 22 ετών και σε πλήρη εμπορική λειτουργία, πουλήθηκε 110 εκατ. δολάρια. Το Vieira, 24 ετών, με scrubber, πουλήθηκε 75 εκατ. Η διαφορά των 35 εκατ. δολαρίων για δύο χρόνια ηλικίας και παρά το scrubber δείχνει ότι η ηλικία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας. Μετρούν η τεχνική κατάσταση, οι προγραμματισμένες επιθεωρήσεις και η διαθεσιμότητα για άμεση απασχόληση.

Η αγορά κινείται γρηγορότερα από κάθε προηγούμενη χρονιά

Η χρονιά έχει ήδη ξεπεράσει τον αριθμό συναλλαγών ολόκληρου του 2025, κατά περίπου 23%, και δεν έχει τελειώσει. Το μέσο τίμημα των οκτώ πλοίων με γνωστή τιμή βγαίνει περίπου 67 εκατ. δολάρια ανά πλοίο.

Οι Έλληνες: Και αγοραστές και πωλητές, αλλά περισσότερο πωλητές

Οι Έλληνες είναι πρώτοι και στους αγοραστές και στους πωλητές. Αν όμως κάνει κανείς τον λογαριασμό, 133 πωλήσεις έναντι 98 αγορών σημαίνει ότι είναι καθαροί πωλητές κατά 35 πλοία. Πολλοί εφοπλιστές αξιοποιούν δηλαδή τις υψηλές τιμές για να εισπράξουν κεφαλαιακά κέρδη από πλοία που αγόρασαν φθηνά τα προηγούμενα χρόνια, και όχι μόνο για να κυνηγήσουν τα ψηλά ναύλα.

Το δίλημμα του πλοιοκτήτη

Κάθε εφοπλιστής με δεξαμενόπλοιο στον στόλο του έχει δύο επιλογές. Μπορεί να πουλήσει και να εισπράξει μια τιμή που πριν από ένα χρόνο θα έμοιαζε ουτοπία, ή να κρατήσει το πλοίο και να μαζέψει τα υψηλά ναύλα όσο διαρκούν. Η δεύτερη επιλογή προϋποθέτει ότι ξέρεις πόσο θα κρατήσει η συγκυρία. Κανείς δεν το ξέρει.

Ο κίνδυνος για όσους μπαίνουν τώρα

Όποιος αγοράζει ένα παλιό δεξαμενόπλοιο σε ιστορικά υψηλή τιμή στοιχηματίζει ότι τα μελλοντικά έσοδα θα δικαιολογήσουν την επένδυση. Αν οι ναύλοι αποκλιμακωθούν, οι αξίες θα πέσουν μαζί τους, και πιο πολύ για πλοία κοντά στο τέλος της εμπορικής τους ζωής. Ένα VLCC 22 ετών στα 110 εκατ. δολάρια έχει λίγα χρόνια ζωής μπροστά του για να αποσβέσει την τιμή. Το κόστος εισόδου για νέους αγοραστές έχει ανέβει απότομα, και το περιθώριο λάθους έχει μικρύνει ανάλογα.

Το συμπέρασμα

Η αγορά δεξαμενοπλοίων ζει μια συγκυρία που ευνοεί όσους έχουν ήδη πλοία και τιμωρεί όσους θέλουν να μπουν. Η ερώτηση της επόμενης ημέρας δεν είναι πόσο ψηλότερα μπορούν να πάνε οι αξίες, αλλά πόσο θα αντέξουν όταν οι ναύλοι αρχίσουν να ομαλοποιούνται. Οι Έλληνες, με τις περισσότερες πωλήσεις από τις αγορές στο δωδεκάμηνο, φαίνεται να έχουν ήδη απαντήσει σε αυτήν την ερώτηση με τη συμπεριφορά τους.