Ελληνικές τράπεζες: Το ασφάλιστρο κινδύνου έπεσε από 380 σε 65 μονάδες βάσης, αλλά τα κόκκινα δάνεια δεν έφυγαν, άλλαξαν σπίτι

Η αγορά δεν αποφάσισε ξαφνικά ότι οι ελληνικές τράπεζες είναι ασφαλείς. Το ασφάλιστρο που ζητούν οι επενδυτές για να τις δανείσουν πέφτει σταθερά από το 2023, και η αναβάθμιση του χρηματιστηρίου το επιβεβαιώνει περισσότερο απ' όσο το προκάλεσε. Οι τράπεζες δανείζονται πια φθηνά και η μετοχή τους το δείχνει. Στα βιβλία τους όμως έχει μείνει ένα κομμάτι που δεν τελειώνει με ένα ταμπλό.

Το κόστος δανεισμού σε αριθμούς

Και στις δύο κατηγορίες το ασφάλιστρο έχει μειωθεί πάνω από 80%, ακόμη και στα Tier 2, που κουβαλούν περισσότερο ρίσκο. Το 2023 είναι το σημείο καμπής: τότε το ελληνικό Δημόσιο ανέκτησε επενδυτική βαθμίδα, κάτι που έβαλε τα θεμέλια για την επιστροφή της Euronext Athens στις ανεπτυγμένες αγορές. Η αγορά δηλαδή είχε ήδη αρχίσει να εμπιστεύεται, και η αναβάθμιση ήρθε να το επικυρώσει.

Οι μετοχές το ακολούθησαν 

Στο εννεάμηνο ο γενικός δείκτης τιμών ανέβηκε 29,1% και ο τραπεζικός 45,8%, παρά τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή. Η διαφορά των 16,7 ποσοστιαίων μονάδων δείχνει πού πήγε το μεγαλύτερο μέρος του ράλι. Στήριγμα στον κλάδο έδωσε κυρίως η πιστωτική επέκταση, που συνεχίστηκε. Το διαφορικό κόστος νέου δανεισμού του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα έναντι της υπόλοιπης Ευρωζώνης έμεινε σχετικά σταθερό, παρά το ακριβότερο διεθνές χρήμα.

Καταθέσεις και δάνεια: δύο γραμμές που ανεβαίνουν

Οι τάσεις αναμένεται να συνεχιστούν και το υπόλοιπο του 2026 και το 2027, με τον αυξημένο πληθωρισμό να πατά ελαφρώς φρένο στην ταχύτητα. Τα προγράμματα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ιδιώτες και οι υψηλοί δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας στηρίζουν τη συνέχεια. Η επέκταση προς τις επιχειρήσεις θα πάει με μικρότερο ρυθμό, γιατί το ακριβότερο χρήμα και η λήξη του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης μετράνε.

Ο αστερίσκος: το κόστος χρήματος ανεβαίνει 

Η ΕΚΤ ανέβασε τον Ιούνιο τα επιτόκια για πρώτη φορά από το 2023, κατά 25 μονάδες βάσης στο 2,25%, και επανέλαβε τον Σεπτέμβριο. Η αγορά προεξοφλεί και τρίτη αύξηση μέχρι το τέλος του έτους. Αν επιβεβαιωθεί, το Euribor 3μήνου στα παράγωγα θα βρίσκεται κοντά στο 2,8% στα τέλη του 2026, από περίπου 2,0% στην αρχή της χρονιάς, δηλαδή περίπου 80 μονάδες βάσης ψηλότερα μέσα σε έναν χρόνο . Για τις τράπεζες αυτό είναι έσοδο, για τους δανειολήπτες και το κόστος νέας χρηματοδότησης είναι βάρος. Οι πληθωριστικές πιέσεις από το διεθνές εμπόριο και την ενέργεια είναι ο λόγος που έφτασε εδώ η κεντρική τράπεζα.

Τα κόκκινα δάνεια: Βγήκαν από τους ισολογισμούς, δεν βγήκαν από την οικονομία

Το ποσοστό 3,4% συγκλίνει με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, αλλά υπάρχει περιθώριο βελτίωσης. Το πραγματικό βάρος βρίσκεται στους ιδιώτες: ένα στα έντεκα στεγαστικά (8,9%) και σχεδόν ένα στα δεκατρία καταναλωτικά (7,4%) είναι κόκκινα, ενώ στις επιχειρήσεις η εικόνα είναι πολύ καλύτερη. Και τα 79,7 δισ. στους servicers δείχνουν ότι το απόθεμα του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους παραμένει ψηλό, ακόμη κι αν δεν βαραίνει πια τις τράπεζες. Γι' αυτό κρίνεται κρίσιμη η εφαρμογή του μητρώου παρακολούθησης ιδιωτικού χρέους, του εξωδικαστικού μηχανισμού και της δευτερογενούς αγοράς απαιτήσεων.

Το συμπέρασμα

Οι τράπεζες έχουν περάσει στην κανονικότητα: φθηνό δανεισμό, ισχυρή κερδοφορία, καταθέσεις που μεγαλώνουν. Η κανονικότητα όμως δεν είναι ακόμη πλήρης. Στο νοικοκυριό του μέσου δανειολήπτη, το χρέος που οι τράπεζες πούλησαν παραμένει. Όσο ανεβαίνουν τα επιτόκια, αυτός ο λογαριασμός θα φαίνεται πιο καθαρά. Το πρώτο μισό της εικόνας το έχει πετύχει η αγορά. Το δεύτερο θα το κρίνει η κοινωνία.

Εθνική Τράπεζα: Η Allianz φέρνει άνω των 50 μ.β. στο RoTE και πάνω από €100 εκατ. κέρδη το 2028 — το bancassurance γίνεται μοχλός προμηθειών 

Αποκλειστική διανομή ασφαλιστικών προϊόντων μέσω των δικτύων της ΕΤΕ από τις αρχές του 2027, με μειοψηφική συμμετοχή 30% στην Allianz Ελλάδος 

Το όφελος από την απόκτηση του 30% της Allianz Ελλάδος και από τη στρατηγική συνεργασία στο bancassurance αναμένεται να φανεί στα αποτελέσματα της Εθνικής Τράπεζας το 2027 και το 2028. Η συμφωνία προβλέπει αποκλειστική διανομή ασφαλιστικών προϊόντων ζωής, υγείας και γενικών κλάδων μέσω των τραπεζικών δικτύων της ΕΤΕ, με έναρξη στις αρχές του 2027.

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

Η αξία για τον Όμιλο προκύπτει από δύο πηγές: τις προμήθειες από τη διανομή και την ενοποίηση του 30% των κερδών της Allianz European Reliance.

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ: ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΣΤΑ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΕΣΟΔΑ

Η συμφωνία εντάσσεται σε ευρύτερο σχέδιο της διοίκησης για σημαντική αύξηση του βάρους των προμηθειών στα συνολικά έσοδα. Στο ίδιο πλαίσιο κινούνται και δύο άλλες πρωτοβουλίες:

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Η Εθνική εξαρτάται ακόμη σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα τόκων, όπως και ο υπόλοιπος ελληνικός τραπεζικός κλάδος. Η διαφοροποίηση προς προμήθειες και ασφαλιστικά κέρδη δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα, όπως για όλες τις τράπεζες. Το bancassurance προσφέρει έσοδα με μικρό κεφαλαιακό κόστος, γιατί η τράπεζα δεν αναλαμβάνει τον ασφαλιστικό κίνδυνο στον βαθμό που τον αναλαμβάνει σε ένα δάνειο.

Η προσέγγιση διαφέρει από αυτή της Πειραιώς, που προτίμησε να αγοράσει τον έλεγχο της Εθνικής Ασφαλιστικής. Η Εθνική επιλέγει μειοψηφία 30% και συνεργασία με διεθνή ασφαλιστή, δηλαδή λιγότερα κεφάλαια δεσμευμένα, αλλά και μικρότερο μερίδιο στα κέρδη. Οι δύο μοντέλο θα συγκριθούν στην πράξη τα επόμενα δύο χρόνια.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι στόχοι (άνω των 50 μ.β. RoTE και πάνω από €100 εκατ. κέρδη το 2028) θα επιτευχθούν χάρη στην αποκλειστική διανομή. Η απάντηση θα φανεί από τον ρυθμό με τον οποίο το δίκτυο της ΕΤΕ θα πουλά ασφαλιστικά προϊόντα από το 2027 και μετά.

GSI: Δύο τουρκικές αντι-NAVTEX πριν την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων — στην τελική ευθεία οι ελληνικές άδειες

Η ελληνική NAVTEX αναμένεται τέλη Οκτωβρίου ή αρχές Νοεμβρίου, με το γαλλικής σημαίας ABEILLE MARENGO στο επίκεντρο. Το έργο παραμένει στάσιμο από το 2024

Νέα εστία έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο ανοίγει γύρω από την επανεκκίνηση των ερευνών για το Great Sea Interconnector (GSI). Καθώς η Αθήνα προετοιμάζει την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, η Τουρκία απάντησε με δύο διαδοχικές αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις αμφισβητήσεις της σε περιοχές που αφορούν τις σχεδιαζόμενες υποθαλάσσιες υποδομές.

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Ο προγραμματισμός προβλέπει έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις νέες βυθομετρικές έρευνες στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Νοεμβρίου. Στην περιοχή θα δραστηριοποιηθεί το ερευνητικό ABEILLE MARENGO, με στόχο να προχωρήσουν οι εργασίες που απαιτούνται πριν από την πόντιση του καλωδίου.

ΟΙ ΔΥΟ ΑΝΤΙ-NAVTEX

Οι δύο υποθέσεις αφορούν διαφορετικά έργα, αλλά εντάσσονται στο ίδιο πλαίσιο διεκδικήσεων, με επίκληση της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΣΗ

Η Αθήνα επιμένει ότι ο σχεδιασμός δεν αλλάζει. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι ενέργειες της Τουρκίας που αντίκεινται στο Διεθνές Δίκαιο δεν θα επηρεάσουν τον προγραμματισμό. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της με βάση το Διεθνές Δίκαιο και δεν θα ζητήσει έγκριση από την Τουρκία.

ΟΙ ΑΔΕΙΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΚΡΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Η Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, κινείται σε δύο παράλληλες διαδικασίες.

Αν δεν βρεθεί διαθέσιμο ελληνικό σκάφος με τον απαιτούμενο εξοπλισμό, προβλέπεται κατ' εξαίρεση άδεια για το ABEILLE MARENGO, με καθορισμένο χρονικό διάστημα εργασιών.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Ο GSI περνά πλέον από τη φάση των ανακοινώσεων σε αυτή του πεδίου. Για πρώτη φορά μετά από δύο χρόνια, το ερώτημα δεν είναι αν θα βρεθούν χρηματοδότες ή μέτοχοι, αλλά αν ένα ερευνητικό πλοίο μπορεί να εργαστεί χωρίς παρεμπόδιση στη θάλασσα. Οι τουρκικές αντι-NAVTEX λειτουργούν ως προειδοποίηση: η Άγκυρα δείχνει ότι θα αντιδρά σε κάθε κίνηση, ακόμη και όταν αφορά διαφορετικά έργα και διαφορετικές περιοχές.

Δύο στοιχεία κρίνουν την εξέλιξη. Το πρώτο είναι ο χρόνος: οι άδειες, η απόφαση της ΕΧΑΕΘ, η έγκριση του υπουργού Εξωτερικών και η έκδοση της NAVTEX πρέπει να ολοκληρωθούν με ταχύτητα, γιατί κάθε εβδομάδα καθυστέρησης δίνει στην Άγκυρα περιθώριο να προετοιμάσει νέες κινήσεις. Το δεύτερο είναι το σκάφος: η γαλλική σημαία του ABEILLE MARENGO προσθέτει μια πρόσθετη διεθνή παράμετρο, που δυσκολεύει μια τουρκική παρεμπόδιση, αλλά και περιπλέκει την ελληνική διαδικασία αδειοδότησης, αφού προηγείται η αναζήτηση ελληνικού πλοίου.

Η αντιπαράθεση για την Κάσο πριν από δύο χρόνια έδειξε ότι η αντίδραση μπορεί να έρθει στο πεδίο και όχι μόνο στα χαρτιά. Αν το πλοίο ολοκληρώσει την αποστολή του, ο ΑΔΜΗΕ και η Meridiam θα έχουν την πρώτη απτή απόδειξη ότι το έργο προχωρά. Αν όχι, η αγορά και οι χρηματοδότες θα διαβάσουν ότι η γεωπολιτική είναι ο πραγματικός περιορισμός του έργου, και όχι οι τεχνικές ή οι χρηματοδοτικές εκκρεμότητες.

Metlen: Οι short θέσεις στο 6,56%, από πάνω από 10% τον Ιούλιο, με την αποκλιμάκωση να επιταχύνεται 

Μείωση 0,76 ποσοστιαίων μονάδων σε δύο μόνο ημέρες, αλλά το ποσοστό παραμένει υψηλό. Τα στοιχεία δεν δείχνουν ποιοι διαχειριστές κλείνουν θέσεις

Συνεχίζεται η αποκλιμάκωση των ανοικτών θέσεων στη Metlen, σύμφωνα με τα νεότερα συγκεντρωτικά στοιχεία που αποδίδονται στη βρετανική FCA. Οι συνολικές short θέσεις διαμορφώθηκαν στις 14 Οκτωβρίου στο 6,56%, από 7,32% στις 12 Οκτωβρίου.

Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

Στις 13 Οκτωβρίου το ποσοστό είχε πέσει ακόμη χαμηλότερα, πριν σημειώσει μικρή αύξηση την επόμενη ημέρα. Η μεταβολή των 0,12 μονάδων δεν αλλάζει την εικόνα, αλλά δείχνει ότι η πορεία δεν είναι γραμμική.

ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΜΗΝΩΝ

Από την κορύφωση του Ιουλίου, το ποσοστό έχει υποχωρήσει περισσότερο από 3,5 μονάδες. Σε σύγκριση με την τελευταία καταγραφή μας στο 8,44%, η πτώση είναι σχεδόν 2 μονάδες, δηλαδή ο ρυθμός έχει επιταχυνθεί σε σχέση με το «σταθερό και αργό» μοτίβο του Αυγούστου.

ΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ 

Τα συγκεντρωτικά στοιχεία δεν επιτρέπουν την ταυτοποίηση των επιμέρους κεφαλαίων. Δεν γνωρίζουμε ποιοι διαχειριστές μείωσαν ή αύξησαν θέσεις, ούτε αν η μεταβολή προέρχεται από λίγα μεγάλα funds ή από πολλά μικρά.

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Η κατεύθυνση είναι σαφής: όσοι ποντάρουν στην πτώση της μετοχής μειώνουν συστηματικά την έκθεσή τους εδώ και τρεις μήνες. Η πτώση του ποσοστού από πάνω από 10% στο 6,56% σημαίνει ότι η αρνητική υπόθεση που κυριαρχούσε τους προηγούμενους μήνες έχει σημαντικά αποδυναμωθεί.

Το 6,56% παραμένει όμως υψηλό για μετοχή τέτοιου μεγέθους. Αυτό έχει δύο συνέπειες. Αφενός, υπάρχουν ακόμη σημαντικά κεφάλαια που θεωρούν τη μετοχή υπερτιμημένη ή τον όμιλο εκτεθειμένο σε κινδύνους. Αφετέρου, κάθε νέα θετική είδηση, όπως αποτελέσματα, εξελίξεις στο Protos ή η εισαγωγή της ΜΕΤΚΑ, μπορεί να πιέσει τους short πωλητές να καλύψουν θέσεις, δηλαδή να αγοράσουν μετοχές και να στηρίξουν την τιμή.

Όλα αυτά λέγοντας συνεχώς στο GFF την άποψη μας πως σε πιθανή διάσπαση σε κάποια στιγμή των αντιστάσεων στα 50,00 – 50,50 ευρώ, θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα μαζικό short covering.

ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Ανοίγει την πόρτα των ευρωομολόγων με πρόγραμμα EMTN έως 1 δισ. ευρώ, πρώτη μη τραπεζική ελληνική εταιρεία

Το Λουξεμβούργο ενέκρινε το βασικό ενημερωτικό δελτίο, με αυτόνομο investment grade από S&P και Moody's σε λίγες ώρες. Ο τομέας των παραχωρήσεων αποδίδει πλέον το 63,3% του προσαρμοσμένου EBITDA

Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ εξασφάλισε έναν επιπλέον δίαυλο χρηματοδότησης, καθώς η CSSF του Λουξεμβούργου ενέκρινε το πρόγραμμα έκδοσης μεσοπρόθεσμων ομολογιών (EMTN) με ανώτατο ποσό άντλησης €1 δισ. Ο όμιλος γίνεται έτσι η πρώτη ελληνική μη τραπεζική εταιρεία με τέτοιο πρόγραμμα και αποκτά πρόσβαση στην αγορά ευρωομολόγων, όπου οι εκδόσεις κινούνται συνήθως γύρω στα €500 εκατ.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕ ΣΥΝΟΨΗ

Η αξιολόγηση του προγράμματος ήρθε μέσα στις πρώτες ώρες από την έγκριση του δελτίου. Ο όμιλος παραμένει ο μοναδικός ελληνικός μη χρηματοπιστωτικός όμιλος με επενδυτική βαθμίδα, την οποία απέκτησε τον περασμένο Μάιο.

ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΟΦΕΛΟΣ: ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΣΤΑ MARKET WINDOWS

Το EMTN λειτουργεί ως «ομπρέλα»: ο εκδότης δεν επαναλαμβάνει τη νομική διαδικασία σε κάθε έκδοση. Για κάθε νέα άντληση αρκεί ένα σύντομο έγγραφο λίγων σελίδων (Τελικοί Όροι), που ορίζει ποσό, νόμισμα, διάρκεια, επιτόκιο και σειρά εξασφάλισης.

Στην πράξη, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ μπορεί να αντιδρά σε μεταβολές επιτοκίων ή ζήτησης μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες και να εκμεταλλεύεται τα ευνοϊκά παράθυρα της αγοράς, αντί να στήνει κάθε φορά νέα διαδικασία.

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΣΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Το αυξανόμενο βάρος των παραχωρήσεων ενισχύει την προβλεψιμότητα των εσόδων, καθώς εισέρχονται σταδιακά νεότερες, ακόμη μη ώριμες παραχωρήσεις: Αττική Οδός, Εγνατία Οδός, αεροδρόμιο Καστελλίου και αργότερα ο ΒΟΑΚ. Το δελτίο επισημαίνει επίσης τις σημαντικές κεφαλαιουχικές δαπάνες των αρχικών σταδίων και το κόστος λειτουργίας και συντήρησης των αυτοκινητοδρόμων.

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΛΕΙΔΙ: Η ΑΜΚ ΤΩΝ €659 ΕΚΑΤ.

Μετά την επενδυτική βαθμίδα, το δεύτερο καθοριστικό βήμα ήταν η αύξηση κεφαλαίου των αρχών Ιουλίου, που άντλησε €659,32 εκατ. Επειδή δεν έχει ενσωματωθεί στα αποτελέσματα εξαμήνου, στο δελτίο παρουσιάζεται pro forma εκτίμηση:

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Το πρόγραμμα EMTN δεν σημαίνει ότι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ θα βγει άμεσα στην αγορά. Σημαίνει ότι, όταν το αποφασίσει, θα μπορεί να το κάνει γρήγορα και με χαμηλό κόστος εκτέλεσης. Αυτό έχει αξία σε περιβάλλον αναταράξεων, όπου τα παράθυρα έκδοσης ανοίγουν και κλείνουν απότομα και όποιος είναι έτοιμος εξασφαλίζει καλύτερους όρους.

Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η πρώτη έκδοση: το spread, ο αριθμός των διεθνών θεσμικών που θα συμμετάσχουν και η ζήτηση για ένα όνομα που βρίσκεται στο χαμηλότερο σκαλί της επενδυτικής βαθμίδας (BBB-/Baa3). Μια ισχυρή υποδοχή θα επιβεβαίωνε ότι η αγορά αντιμετωπίζει τον όμιλο ως εκδότη υποδομών και παραχωρήσεων και όχι ως κατασκευαστική εταιρεία. Μια υποτονική θα έδειχνε ότι το investment grade μόνο του δεν αρκεί.

Με ανεκτέλεστο €8,9 δισ., πρόγραμμα επενδύσεων €5 δισ. και ενδιαφέρον για Νοτιοανατολική Ευρώπη, άμυνα και τεχνολογίες αιχμής, ο όμιλος θα χρειαστεί διαφοροποιημένες πηγές χρηματοδότησης. Η ύπαρξη του EMTN τού επιτρέπει να τις επιλέγει με βάση το κόστος και όχι την ανάγκη.