Πού κατευθύνεται το νέο χρήμα (δάνεια): ναυτιλία, ενέργεια και ΜμΕ στο επίκεντρο

Τι δάνεια θα χορηγούν οι τράπεζες και πώς θα αναδιαμορφώσουν τα χαρτοφυλάκιά τους αποτελεί σημαντικό ζητούμενο, με το αποτύπωμα του RRF να λειτουργεί ως σημαντικό asset στη στόχευση της πιστωτικής επέκτασης.

Ο στόχος πιστωτικής επέκτασης

Το «όχημα» ΜμΕ: η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα

Η ισχυρότερη στόχευση για ΜμΕ βρίσκεται στην τουριστική επέκταση — κυρίως μικρές/μεσαίες ξενοδοχειακές μονάδες. Ενδιαφέρον στοιχείο: παρότι εκτιμάται ότι μπορεί να υπάρξουν εξαγορές/συγχωνεύσεις στον κλάδο, το φαινόμενο δεν είναι ευρύτερα διαδεδομένο στις ελληνικές ΜμΕ, καθώς οι περισσότερες είναι οικογενειακές επιχειρήσεις με πολλαπλές οικογένειες ιδιοκτητών — δομή που δυσκολεύει τη λογική M&A.

Η γενική εικόνα: από διαχείριση NPLs σε επιχειρηματική χρηματοδότηση

Τα αποτελέσματα α' εξαμήνου 2026 δείχνουν ότι οι τράπεζες έχουν περάσει σε νέα φάση πιστωτικής επέκτασης, με κοινό παρονομαστή τον επιχειρηματικό δανεισμό σε ενέργεια, μεταποίηση, υποδομές, μεταφορές, εμπόριο και τουρισμό.

Το προφίλ ανά τράπεζα

Η ναυτιλία ως ξεχωριστό κεφάλαιο στα δάνεια

Η χρηματοδότηση ναυτιλίας παραμένει έτσι ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής τραπεζικής — στοιχείο συνεπές με το συνολικό ναυτιλιακό χαρτοφυλάκιο των €23,6 δισ. των ελληνικών τραπεζών που έχει ήδη αναλυθεί.

Στεγαστική/καταναλωτική: μικρότερο βάρος

Οι τράπεζες συνεχίζουν να χρηματοδοτούν στεγαστική και καταναλωτική ζήτηση, με σαφώς μικρότερο βάρος σε σχέση με τις επιχειρήσεις.

Το δεύτερο μεγάλο story: πράσινη μετάβαση

Οι τράπεζες διοχετεύουν σημαντικά κεφάλαια σε ΑΠΕ, ενεργειακά έργα, υποδομές και επενδύσεις συνδεδεμένες με το RRF.

Τι σημαίνει αυτό συνολικά

Η χαρτογράφηση αυτή επιβεβαιώνει ότι η ελληνική πιστωτική επέκταση δεν είναι ομοιόμορφη, αλλά ακολουθεί σαφή στρατηγική εστίαση ανά τράπεζα, με κοινό νήμα τη στήριξη παραγωγικών κλάδων (ενέργεια, ναυτιλία, μεταποίηση) έναντι της παραδοσιακής λιανικής τραπεζικής. Η ισχυρή θέση στη ναυτιλία και η αυξανόμενη έμφαση στην πράσινη χρηματοδότηση δείχνουν πού εντοπίζουν οι τράπεζες τα πιο βιώσιμα, μακροπρόθεσμα περιθώρια ανάπτυξης πέρα από τη σταδιακή απόσυρση της άμεσης στήριξης του RRF — με τη χρηματοδότηση ΜμΕ μέσω Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας να αποτελεί το βασικό εργαλείο διεύρυνσης της πιστωτικής βάσης πέρα από τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Από την εποχή των πολλών καταστημάτων στη νέα ψηφιακή τραπεζική: το στοίχημα της εμπιστοσύνης

Πριν από περίπου δεκαεπτά χρόνια, η παρουσία τραπεζικών καταστημάτων στις ελληνικές πόλεις ήταν τόσο εκτεταμένη ώστε ένας πολίτης μπορούσε εύκολα να επισκεφθεί ένα υποκατάστημα για να επιβεβαιώσει μια πληροφορία ή να ζητήσει συμβουλή. Σήμερα, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει ριζικά. Η δραστική συρρίκνωση του δικτύου καταστημάτων και η μετάβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες έχουν μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες συναλλάσσονται με τις τράπεζες.

Η αναδιάρθρωση αυτή ξεκίνησε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, όταν οι τράπεζες βρέθηκαν αντιμέτωπες με σημαντικές πιέσεις στην κερδοφορία, τη ρευστότητα και τα κεφάλαιά τους. Η ανάγκη περιορισμού του λειτουργικού κόστους οδήγησε σε μαζικά κλεισίματα καταστημάτων και συγχωνεύσεις δικτύων.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η συγκέντρωση του τραπεζικού συστήματος γύρω από τις τέσσερις μεγάλες συστημικές τράπεζες. Μετά τις εξαγορές και συγχωνεύσεις της περιόδου 2012-2015, πολλοί όμιλοι βρέθηκαν να διαθέτουν καταστήματα σε ελάχιστη απόσταση μεταξύ τους, γεγονός που έκανε αναπόφευκτη τη μείωση του δικτύου.

Από τις ποσοτικές στις ποιοτικές αλλαγές

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι παρεμβάσεις δεν αφορούν τόσο τον αριθμό των καταστημάτων όσο τη λειτουργία τους.

Οι καθημερινές συναλλαγές, οι πληρωμές λογαριασμών, οι μεταφορές χρημάτων και οι αιτήσεις για απλά τραπεζικά προϊόντα πραγματοποιούνται πλέον κυρίως μέσω ψηφιακών καναλιών και mobile banking.

Αντίθετα, το φυσικό κατάστημα έχει αποκτήσει έναν πιο συμβουλευτικό χαρακτήρα. Οι χώροι έχουν ανασχεδιαστεί ώστε να προσφέρουν μεγαλύτερη άνεση και ιδιωτικότητα για συναντήσεις με εξειδικευμένους συμβούλους, ενώ τα παραδοσιακά ταμεία έχουν περιοριστεί ή μετακινηθεί σε λιγότερο εμφανή σημεία.

Παράλληλα, οι αυτόματες μηχανές συναλλαγών έχουν αναλάβει μεγάλο μέρος των εργασιών που παλαιότερα εκτελούνταν αποκλειστικά από το προσωπικό.

Η πανδημία επιτάχυνε την απομάκρυνση των πελατών

Η περίοδος της πανδημίας επιτάχυνε σημαντικά αυτή τη μετάβαση. Τα υποχρεωτικά ραντεβού για την εξυπηρέτηση στα καταστήματα ενίσχυσαν τη χρήση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών και μείωσαν ακόμη περισσότερο τη φυσική παρουσία των πελατών.

Αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια νέα τραπεζική πραγματικότητα, όπου η πλειονότητα των συναλλαγών πραγματοποιείται εξ αποστάσεως.

Το νέο δίλημμα των τραπεζών: αποδοτικότητα ή σχέση εμπιστοσύνης;

Παρότι το νέο μοντέλο θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματικό από πλευράς κόστους και ανταγωνιστικότητας, αναδεικνύει ένα νέο στρατηγικό ζήτημα για τις τράπεζες.

Οι ψηφιακές υπηρεσίες αποτελούν πλέον βασικό παράγοντα προσέλκυσης πελατών, ιδιαίτερα στις ηλικίες 18-50 ετών, όπου η ευκολία και η ταχύτητα εξυπηρέτησης θεωρούνται κρίσιμα πλεονεκτήματα.

Ωστόσο, για πιο σύνθετα και κερδοφόρα προϊόντα — όπως στεγαστικά δάνεια, επενδυτικά προϊόντα, συνταξιοδοτικά προγράμματα ή λύσεις διαχείρισης περιουσίας — η προσωπική σχέση και η εμπιστοσύνη εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Η σημαντική μείωση των δια ζώσης επαφών έχει περιορίσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης αυτής της σχέσης. Στο παρελθόν, οι συχνές επισκέψεις στα καταστήματα δημιουργούσαν μια φυσική εξοικείωση μεταξύ πελάτη και τραπεζικού συμβούλου. Σήμερα, πολλοί πελάτες καλούνται να λάβουν σημαντικές οικονομικές αποφάσεις βασιζόμενοι σε ανθρώπους με τους οποίους έχουν ελάχιστη ή και καθόλου προσωπική επαφή.

Η αναζήτηση μιας νέας ισορροπίας

Το μεγάλο ζητούμενο για τις τράπεζες δεν είναι η επιστροφή στο παλιό μοντέλο των πολυάριθμων καταστημάτων. Αντίθετα, η πρόκληση είναι να βρεθεί μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην ψηφιακή αποτελεσματικότητα και στην ανθρώπινη σχέση.

Η τεχνολογία μπορεί να εξυπηρετεί άριστα τις καθημερινές ανάγκες, όμως η εμπιστοσύνη εξακολουθεί να αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο στις σημαντικές οικονομικές αποφάσεις. Για τον λόγο αυτό, οι τράπεζες αναζητούν πλέον τρόπους ώστε να διατηρήσουν την προσωπική διάσταση της εξυπηρέτησης μέσα σε ένα ολοένα και πιο ψηφιακό περιβάλλον.

Με άλλα λόγια, η επόμενη φάση του τραπεζικού μετασχηματισμού δεν θα κριθεί μόνο από την ποιότητα των εφαρμογών και των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αλλά και από το κατά πόσο οι τράπεζες θα καταφέρουν να χτίσουν ξανά σχέσεις εμπιστοσύνης με τους πελάτες τους σε μια εποχή όπου η φυσική επαφή γίνεται όλο και πιο σπάνια.

ΟΛΠ: Η Γ.Σ. ενέκρινε με 99,94% το «άνοιγμα» πέρα από τον Πειραιά — ο δρόμος προς τη Μεσόγειο ανοίγει

Το Υπερταμείο διατηρεί δικαίωμα ενός μέλους ΔΣ με 7,14% — απέναντι στον ΟΛΠ βρίσκονται πλέον γίγαντες όπως το Tanger Med με 11,1 εκατ. TEU, υπερδιπλάσιο του Πειραιά 

Αλλαγή σελίδας για τον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς σηματοδοτεί η τροποποίηση καταστατικού που εγκρίθηκε στη χθεσινή Έκτακτη Γενική Συνέλευση, ανοίγοντας για πρώτη φορά τον δρόμο για επέκταση πέρα από τον Πειραιά και είσοδο στην ευρύτερη λιμενική αγορά της Μεσογείου.

Η ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 2

Η κρίσιμη προσθήκη επιτρέπει στον ΟΛΠ:

Ανάπτυξη/εκμετάλλευση/διαχείριση λιμενικών υποδομών εκτός Πειραιά

Διαχείριση άλλων λιμένων εντός και εκτός Ελλάδας

Σχεδιασμό, οργάνωση και παροχή λιμενικών εξυπηρετήσεων και υπηρεσιών logistics

Επένδυση κεφαλαίων μέσω συμμετοχής σε άλλες επιχειρήσεις «οποιασδήποτε μορφής και με οποιονδήποτε σκοπό»

Ίδρυση θυγατρικών, απόκτηση και εκποίηση συμμετοχών

Η φράση «αλλά όχι αποκλειστικά» δείχνει ότι η απαρίθμηση δεν αποτελεί κλειστό κατάλογο — αφήνοντας ευρύτερα περιθώρια επιχειρηματικής κίνησης: από ίδρυση θυγατρικής ειδικού σκοπού και συμμετοχή σε κοινοπραξία για διαγωνισμό παραχώρησης, έως αγορά μετοχών εταιρείας διαχείρισης λιμένα ή επένδυση σε logistics. Καμία τέτοια κίνηση δεν έχει αποφασιστεί ακόμη — αφαιρείται όμως ο καταστατικός περιορισμός.

ΑΡΘΡΟ 18: Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΥΠΕΡΤΑΜΕΙΟΥ

ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΗΣ COSCO ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Η διεύρυνση αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω του ελέγχου 67% του ΟΛΠ από την COSCO Shipping. Η COSCO Shipping Ports (διαφορετική εταιρεία, διεθνής λιμενικός βραχίονας):

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

Το Tanger Med διακίνησε πάνω από διπλάσιο όγκο από τον Πειραιά το 2025, επωφελούμενο από τη θέση του στο Γιβραλτάρ και ένα βιομηχανικό-εφοδιαστικό οικοσύστημα 3.000 εκταρίων με πάνω από 1.500 επιχειρήσεις.

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Η σχεδόν ομόφωνη έγκριση (99,94%) δείχνει ότι η αλλαγή καταστατικού πέρασε χωρίς ουσιαστική αντίσταση από τη μετοχική βάση, παρά τις δημόσιες ανησυχίες που είχαν εκφραστεί νωρίτερα. Ο ΟΛΠ αποκτά πλέον το θεσμικό εργαλείο να μετατραπεί από διαχειριστή ενός λιμανιού σε παίκτη ενός ευρύτερου μεσογειακού δικτύου υποδομών — ακριβώς τη στιγμή που ο ανταγωνισμός στη Μεσόγειο εντείνεται, με το Tanger Med να έχει ήδη ξεπεράσει σημαντικά τον Πειραιά σε όγκο διακίνησης. Το αν ο Οργανισμός θα αξιοποιήσει άμεσα αυτή τη δυνατότητα —είτε μέσω της Ελευσίνας είτε μέσω άλλων κινήσεων— παραμένει ανοιχτό ερώτημα, καθώς κανένας συγκεκριμένος επενδυτικός στόχος δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.

Κινητή τηλεφωνία: Η μάχη μετατοπίζεται από τα GB στο ARPU — η ελληνική αγορά «ωριμάζει» 

Η χρήση mobile data +22% το 2025, αλλά επιβραδύνεται από το 38% του 2024 — το ARPU πλησιάζει τα 15 ευρώ παρά την πτώση 15% στο έσοδο ανά GB 

Η ελληνική αγορά κινητής τηλεφωνίας φαίνεται να περνά σε μια νέα φάση ωρίμανσης. Η κατανάλωση mobile data εξακολουθεί να αυξάνεται με ισχυρούς ρυθμούς, αλλά η εκρηκτική άνοδος των προηγούμενων ετών υποχωρεί — ενώ παράλληλα οι πάροχοι καταφέρνουν να αυξάνουν το μέσο έσοδο ανά συνδρομητή, παρά τη συνεχιζόμενη πτώση του κόστους ανά gigabyte.

Η ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ DATA

Μέσα σε δύο χρόνια, η χρήση έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 80%, καθώς το κινητό διαδίκτυο έχει μετατραπεί σε βασικό κανάλι πρόσβασης σε streaming, social media, cloud εφαρμογές και, πλέον, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Παρά την επιβράδυνση, η Ελλάδα παραμένει μεταξύ των αγορών με τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση — υψηλότερες επιδόσεις κατέγραψαν μόνο Πορτογαλία, Σερβία και Τσεχία.

Η ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ «ΩΡΙΜΕΣ» ΑΓΟΡΕΣ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΜΕΓΑΛΗ

Σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Λετονία και η Φινλανδία, η κατανάλωση ξεπερνά τα 45-50 GB ανά σύνδεση τον μήνα — σχεδόν τριπλάσια της ελληνικής.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΛΛΑΓΗ: ΤΑ ΕΣΟΔΑ

Παρά το γεγονός ότι κάθε gigabyte αποφέρει λιγότερα χρήματα, το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα ανά πελάτη βελτιώνεται — με απλά λόγια, ο πελάτης πληρώνει λιγότερο ανά GB, αλλά καταναλώνει περισσότερες και ακριβότερες συνολικά υπηρεσίες.

ΤΟ FWA: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ «ΚΕΝΟ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Σε χώρες όπως η Αυστρία, η Σουηδία, η Λετονία και η Ιρλανδία, οι συνδέσεις Fixed Wireless Access μεταφέρουν εκατοντάδες GB τον μήνα, λειτουργώντας ουσιαστικά ως εναλλακτική στη σταθερή ευρυζωνική σύνδεση. Στην Ελλάδα, η αγορά αυτή βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο — υποδηλώνοντας σημαντικό ανεκμετάλλευτο περιθώριο ανάπτυξης, ιδίως σε περιοχές όπου η ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών είναι ακριβότερη ή πιο αργή.

ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Το επόμενο στοίχημα για τους παρόχους δεν είναι απλώς να πείσουν τους συνδρομητές να καταναλώνουν περισσότερα GB — η χρήση ήδη αυξάνεται και οι τιμές ανά μονάδα δεδομένων συνεχίζουν να υποχωρούν. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς η μεγαλύτερη χρήση των δικτύων θα μετατραπεί σε υψηλότερο ARPU μέσω μεγαλύτερων συμβολαίων δεδομένων, συνδυαστικών υπηρεσιών, 5G και FWA ως υποκατάστατου της σταθερής σύνδεσης. Η ελληνική αγορά περνά έτσι από την πρώτη φάση της «έκρηξης των data» σε μια πιο ώριμη περίοδο, όπου η ανάπτυξη δεν θα μετριέται πλέον μόνο σε gigabytes, αλλά κυρίως στην οικονομική αξία που μπορούν να δημιουργήσουν τα δίκτυα από κάθε πελάτη.

Goldman Sachs vs. Morgan Stanley: το «μηχάνημα περιθωρίου» εναντίον της «μηχανής σταθερότητας»

Και για να μιλάμε μόνο για τις ελληνικές εισηγμένες και ελληνικές τράπεζες. Πάμε σε μια σύγκριση αποτιμήσεων μεταξύ  GS και Morgan Stanley. Δύο κολοσσοί της Wall Street, με σχεδόν ίδιο μέγεθος εσόδων, αλλά εντελώς διαφορετική «ταυτότητα» κερδοφορίας: η Goldman Sachs εμφανίζει καθαρό περιθώριο 28,9% έναντι 24,0% της Morgan Stanley, ενώ η MS απαντά με ανώτερη κεφαλαιακή απόδοση (ROE 16,5% έναντι 14,9%). Η ουσία της ιστορίας βρίσκεται στο τι κρύβεται πίσω από αυτούς τους αριθμούς.

Το «σκορ» σε αριθμούς

Goldman Sachs: η «μηχανή περιθωρίου»

Το περιθώριο 28,9% της Goldman αντανακλά την κυριαρχία της σε trading και συμβουλευτική M&A — δύο από τις πιο προσοδοφόρες πηγές εσόδων στη χρηματοοικονομική βιομηχανία. Όταν οι κεφαλαιαγορές είναι ενεργές, η GS ωφελείται σημαντικά. Η πορεία των κερδών ανά μετοχή το αποδεικνύει: από $22,87 στο χειρότερο έτος του κύκλου σε $51,32 στην τελευταία χρήση — άνοδος +124%.

Το τίμημα είναι η κυκλικότητα: τα περιθώρια της GS συμπιέστηκαν στο 18,8% στο χειρότερο έτος της — απόκλιση 980 μονάδων βάσης από την κορύφωση. Αυτή η μεταβλητότητα είναι το κόστος ενός ισολογισμού βαρύ σε trading.

Morgan Stanley: η «μηχανή συνέπειας»

Η δύναμη της Morgan Stanley βρίσκεται στο wealth management flywheel — επαναλαμβανόμενα έσοδα από προμήθειες πάνω σε τρισεκατομμύρια δολάρια πελατειακών περιουσιακών στοιχείων, που απορροφούν το πλήγμα όταν στερεύει το trading. Το αποτέλεσμα: το χειρότερο περιθώριο έτους της MS ήταν 16,9% έναντι 18,8% της GS — και μάλιστα η MS ξεκινούσε από πολύ υψηλότερη βάση εσόδων ($53,6 δισ. έναντι $45,2 δισ. της GS) στο ίδιο έτος-πάτο.

Αυτό αποτυπώνεται και στους δείκτες κεφαλαιακής αποδοτικότητας: το ROE 16,5% και το ROIC 3,8% της MS (έναντι 2,4% της GS) σημαίνουν ότι παράγει περισσότερη απόδοση από κάθε δολάριο ιδίων κεφαλαίων — χαρακτηριστικό γνώρισμα μιας επιχείρησης με σταθερά, επαναλαμβανόμενα έσοδα αντί για ασταθείς προμήθειες συναλλαγών.

Αποτίμηση: η GS διαπραγματεύεται με discount

Παρά την υπεροχή περιθωρίου, η GS διαπραγματεύεται σε αισθητά φθηνότερο πολλαπλασιαστή — 14,4x forward P/E έναντι 16,5x της MS, και 2,8x P/B έναντι 3,2x. Και οι δύο βρίσκονται κοντά στη δίκαιη αξία τους (GS στο -0,6%, MS στο -4,1%), κάτι που υποδηλώνει ότι η αγορά είναι ελαφρώς πιο επιφυλακτική απέναντι στο premium της MS. Η μόχλευση της GS (723,8% έναντι 554,4% της MS) αντανακλά τη διαφορετική αρχιτεκτονική ισολογισμού — το trading book της GS είναι εγγενώς πιο μοχλευμένο.

Η ετυμηγορία: διαφορετικά δυνατά σημεία, διαφορετικοί επενδυτές

Το συμπέρασμα

Η GS διαθέτει το ισχυρότερο μείγμα κερδοφορίας όταν οι αγορές είναι ενεργές — το DNA της σε trading και συμβουλευτική παράγει υψηλά περιθώρια. Η MS διαθέτει την υψηλότερη ποιότητα κερδοφορίας — η βάση wealth management προσφέρει ανθεκτικότητα σε όλους τους κύκλους, ανώτερες κεφαλαιακές αποδόσεις και πιο προβλέψιμο «πάτωμα» εσόδων. Σκεφτείτε τη GS σαν καύσιμο υψηλού οκτανίου, και τη MS σαν πιο ισορροπημένη μηχανή χαρτοφυλακίου.