|
Υπάρχει μια πολύ απλή, αλλά εξαιρετικά
σημαντική αλήθεια για τις αγορές που συχνά ξεχνιέται όταν οι
δείκτες βρίσκονται κοντά ή σε ιστορικά υψηλά: ένα
νέο υψηλό δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη ότι η αγορά έχει
ανέβει «υπερβολικά».
Από την έναρξη του S&P 500 το 1957 μέχρι
σήμερα, ο δείκτης έχει καταγράψει συνολικά 1.332
ιστορικά υψηλά. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο
όρο, έχει σημειώσει ένα νέο all-time high περίπου
κάθε 19 ημερολογιακές ημέρες.
Το στοιχείο αυτό αλλάζει σημαντικά τον τρόπο
με τον οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίζει ένας επενδυτής μια
αγορά που κινείται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, χωρίς να λέμε
πως δεν υπάρχουν κίνδυνοι και πως δεν προβληματίζουνε οι
αποτιμήσεις (αναφερόμαστε στη
Wall
Street),
σε σχέση με αρκετά σχόλια που έχουμε γράψει τον τελευταίο
καιρό.
Η ενστικτώδης αντίδραση είναι συνήθως η εξής: «Η αγορά
βρίσκεται σε ιστορικό υψηλό, άρα είναι ακριβή και πρέπει να
διορθώσει».
Η ιστορική εμπειρία, όμως, δεν επιβεβαιώνει
αυτή τη λογική.
Το λάθος της σκέψης ότι «νέο υψηλό =
επικείμενη πτώση»
Οι αγορές δεν λειτουργούν σαν ένα ασανσέρ
που, αφού ανέβει σε έναν συγκεκριμένο όροφο, είναι
υποχρεωμένο να κατέβει.
Το γεγονός ότι ο S&P 500 βρίσκεται σε
ιστορικό υψηλό απλώς σημαίνει ότι οι αγοραστές
έχουν οδηγήσει τις τιμές σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί
στο παρελθόν.
Δεν μας λέει τίποτα από μόνο του για το τι
θα συμβεί την επόμενη ημέρα, τον επόμενο μήνα ή τον επόμενο
χρόνο.
Και υπάρχει ένας ακόμη σημαντικότερος λόγος.
Ο δείκτης δεν χρειάζεται να επιστρέψει
χαμηλότερα για να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες. Εφόσον η
οικονομία αναπτύσσεται, τα εταιρικά κέρδη αυξάνονται και η
ονομαστική αξία των επιχειρήσεων μεγαλώνει, η αγορά μπορεί
να συνεχίσει να δημιουργεί διαδοχικά νέα ιστορικά
υψηλά.
Αυτό ακριβώς έχει συμβεί επανειλημμένα στην
ιστορία του S&P 500.
Τα νέα ρεκόρ που καταγράφονται τις
τελευταίες ημέρες μπορεί να μοιάζουν «ακραία», αλλά σε βάθος
χρόνου μπορεί να αποδειχθεί απλώς ένα ακόμη σκαλοπάτι σε μια
πολύ μεγαλύτερη ανοδική πορεία.
1.332 ιστορικά υψηλά: η δύναμη της
μακροχρόνιας τάσης
Από το 1957, ο S&P 500 έχει καταγράψει 1.332
νέα ιστορικά υψηλά.
Η συχνότητα είναι εντυπωσιακή: περίπου
ένα νέο ρεκόρ κάθε 19 ημέρες κατά μέσο όρο.
Φυσικά, ο μέσος όρος δεν σημαίνει ότι κάθε
19 ημέρες η αγορά καταγράφει υποχρεωτικά νέο ρεκόρ.
Υπήρξαν ολόκληρες περίοδοι κατά τις οποίες ο
δείκτης έμεινε για χρόνια μακριά από τα προηγούμενα υψηλά
του. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η περίοδος μετά τη
φούσκα των dot-com, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και
άλλες μεγάλες διορθώσεις.
Υπήρξαν όμως και περίοδοι κατά τις οποίες τα
νέα ιστορικά υψηλά έρχονταν σχεδόν διαδοχικά.
Αυτό είναι το σημαντικότερο μάθημα.
Η αγορά δεν δημιουργεί ιστορικά
υψηλά επειδή είναι υποχρεωμένη να σταματήσει. Δημιουργεί
ιστορικά υψηλά επειδή η μακροχρόνια τάση της είναι ανοδική.
Τα κέρδη είναι αυτά που τελικά στηρίζουν τις
μετοχές
Και εδώ συνδέεται άμεσα η συγκεκριμένη
παρατήρηση με το διάγραμμα.
Το γράφημα δείχνει την πορεία των ευρωπαϊκών
μετοχών σε σχέση με τις προσδοκίες για τα εταιρικά κέρδη. Το
βασικό μήνυμα είναι ότι όσο οι προβλέψεις για τα
κέρδη παραμένουν σταθερές ή βελτιώνονται, οι μετοχές μπορούν
να διατηρούν την ανοδική τους δυναμική ακόμη και όταν
βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο θεμελιώδες
στοιχείο για την αξιολόγηση μιας αγοράς.
Οι τιμές των μετοχών δεν μπορούν να
εξετάζονται απομονωμένα από την κερδοφορία των επιχειρήσεων.
Μια αγορά μπορεί να βρίσκεται σε ιστορικό
υψηλό και ταυτόχρονα να μην είναι υπερβολικά ακριβή, εάν τα
εταιρικά κέρδη έχουν αυξηθεί αρκετά ώστε να δικαιολογούν τις
υψηλότερες τιμές.
Αντίστροφα, μια αγορά μπορεί να βρίσκεται
20% ή 30% κάτω από το ιστορικό της υψηλό και να παραμένει
ακριβή, εάν τα κέρδη των εταιρειών έχουν καταρρεύσει.
Η τιμή από μόνη της δεν λέει
ολόκληρη την ιστορία.
Ο S&P 500 δεν ανεβαίνει επειδή «έτσι
αποφασίζει η αγορά»
Υπάρχει ένας ακόμη μηχανισμός που πρέπει να
λαμβάνεται υπόψη.
Ο S&P 500 είναι ένας δυναμικός δείκτης. Οι
εταιρείες που περιλαμβάνονται σε αυτόν αλλάζουν με την
πάροδο του χρόνου. Επιχειρήσεις που χάνουν τη δυναμική τους
μπορούν να απομακρύνονται, ενώ εταιρείες με μεγαλύτερη
ανάπτυξη και κερδοφορία αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα.
Παράλληλα, πολλές εταιρείες αυξάνουν τα
κέρδη τους, επενδύουν, επεκτείνονται, αυξάνουν τις ταμειακές
ροές τους και σε αρκετές περιπτώσεις επιστρέφουν κεφάλαια
στους μετόχους μέσω μερισμάτων και επαναγορών ιδίων μετοχών.
Με άλλα λόγια, πίσω από τον
δείκτη υπάρχει μια οικονομία επιχειρήσεων που μεταβάλλεται
διαρκώς.
Γι' αυτό και η μακροχρόνια τάση του
χρηματιστηρίου είναι διαφορετική από την τάση ενός
μεμονωμένου τίτλου.
Μια εταιρεία μπορεί να χρεοκοπήσει.
Μια ολόκληρη οικονομία, όμως, έχει πολύ
μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής και ανάπτυξης σε βάθος
δεκαετιών.
Τα ιστορικά υψηλά συχνά οδηγούν σε... νέα
ιστορικά υψηλά
Αυτό είναι το παράδοξο που δυσκολεύεται να
αποδεχθεί ο επενδυτής.
Όταν ο S&P 500 βρίσκεται σε νέο ιστορικό
υψηλό, είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει κανένα
προηγούμενο επίπεδο αντίστασης πάνω από την αγορά.
Τεχνικά, ο δείκτης βρίσκεται σε «άγνωστη
περιοχή».
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αγορά είναι
υποχρεωμένη να διορθώσει.
Αντίθετα, η απουσία προηγούμενων αντιστάσεων
μπορεί να επιτρέψει στην ανοδική τάση να συνεχιστεί, εφόσον
παραμένουν θετικές οι βασικές συνθήκες.
Ένας επενδυτής που περιμένει πάντα μια
μεγάλη διόρθωση πριν αγοράσει μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος
με ένα δύσκολο πρόβλημα:
τι γίνεται εάν η διόρθωση δεν
έρθει ποτέ;
Εάν ένας δείκτης βρίσκεται στις 5.000
μονάδες και περιμένουμε να επιστρέψει στις 4.000 για να
αγοράσουμε, αλλά αντί να πέσει ανεβαίνει στις 5.500, μετά
στις 6.000 και αργότερα στις 6.500, η αρχική μας «ασφάλεια»
μπορεί τελικά να οδηγήσει σε απώλεια ευκαιρίας.
Δεν σημαίνει ότι κάθε ιστορικό υψηλό είναι
ευκαιρία αγοράς
Εδώ χρειάζεται μια πολύ σημαντική
διευκρίνιση.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι «κάθε
φορά που ο S&P 500 βρίσκεται σε ιστορικό υψηλό πρέπει να
αγοράζουμε».
Αυτό θα ήταν εξίσου λανθασμένο.
Υπήρξαν ιστορικά υψηλά που ακολούθησαν
μεγάλες πτώσεις.
Η αγορά μπορεί να δημιουργεί φούσκες, να
υπερεκτιμά τις προοπτικές των εταιρειών, να αντιμετωπίζει
ύφεση, νομισματική σύσφιξη, γεωπολιτικούς κινδύνους ή
απότομη επιδείνωση των κερδών.
Το ιστορικό υψηλό επομένως δεν
είναι σήμα αγοράς.
Αλλά επίσης δεν είναι σήμα
πώλησης.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι:
«Είναι η αγορά σε ιστορικό υψηλό;»
Αλλά:
«Είναι οι τιμές δικαιολογημένες
από τα κέρδη, την ανάπτυξη, τις ταμειακές ροές και τις
προοπτικές της οικονομίας;»
Η μεγαλύτερη παγίδα είναι η ψυχολογία
Το μεγαλύτερο πρόβλημα γύρω από τα ιστορικά
υψηλά δεν είναι απαραίτητα η αποτίμηση.
Είναι η ανθρώπινη ψυχολογία.
Ο επενδυτής αισθάνεται ότι «έχασε το τρένο»
όταν η αγορά ανεβαίνει και ταυτόχρονα φοβάται να αγοράσει
επειδή οι τιμές είναι υψηλές.
Αντίστροφα, όταν η αγορά έχει υποχωρήσει
σημαντικά, αισθάνεται ότι «έρχεται και άλλη πτώση» και
περιμένει ακόμη χαμηλότερες τιμές.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:
υψηλά → φόβος αγοράς → αναμονή →
νέα υψηλότερα επίπεδα → μεγαλύτερη δυσκολία εισόδου.
Και το αντίστροφο:
πτώση → φόβος → αναμονή →
μεγαλύτερη πτώση → ακόμη μεγαλύτερος φόβος.
Η ιστορία των αγορών δείχνει ότι η
προσπάθεια να προβλεφθεί το απόλυτο υψηλό και το απόλυτο
χαμηλό είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Το πραγματικό σήμα είναι η διάρκεια
Εάν υπάρχει ένα στοιχείο που πρέπει να
κρατήσει ο επενδυτής από τα 1.332 ιστορικά υψηλά του S&P
500, είναι ότι η έννοια του «υψηλού» είναι
σχετική με τον χρονικό ορίζοντα.
Ένα επίπεδο μπορεί να είναι ιστορικό υψηλό
σήμερα και να θεωρείται χαμηλό επίπεδο πέντε ή δέκα χρόνια
αργότερα.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα εταιρικά κέρδη, η
οικονομία, οι τιμές, η παραγωγικότητα και η ονομαστική
ανάπτυξη μεταβάλλονται.
Γι' αυτό οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές δεν θα
πρέπει να αντιμετωπίζουν ένα νέο ρεκόρ ως γεγονός που
απαιτεί αυτόματα μείωση της έκθεσης.
Πρέπει να εξετάζουν κυρίως εάν η
ανοδική τάση υποστηρίζεται από θεμελιώδη μεγέθη.
Και εδώ βρίσκεται η σημασία των earnings
Το διάγραμμα που συνοδεύει την ανάλυση έχει
ιδιαίτερη σημασία ακριβώς για αυτόν τον λόγο.
Οι μετοχές μπορούν να παραμένουν ισχυρές
όταν οι προβλέψεις για τα εταιρικά κέρδη δεν εμφανίζουν
ουσιαστική επιδείνωση.
Όταν οι αναλυτές συνεχίζουν να βλέπουν
σταθερά ή αυξανόμενα κέρδη, τότε η αγορά έχει τη δυνατότητα
να απορροφήσει υψηλότερες αποτιμήσεις.
Το αντίθετο είναι πολύ πιο επικίνδυνο:
τιμές σε ιστορικά υψηλά +
συνεχείς υποβαθμίσεις κερδών = αυξανόμενος κίνδυνος.
Ενώ:
τιμές σε ιστορικά υψηλά +
σταθερές/ανοδικές προβλέψεις κερδών = πολύ πιο υγιές
περιβάλλον.
Δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν διορθώσεις.
Σημαίνει ότι οι διορθώσεις δεν πρέπει να συγχέονται με την
αλλαγή της μακροχρόνιας τάσης.
Το μεγάλο μάθημα για τους επενδυτές
Η ιστορία των 1.332 ιστορικών υψηλών του S&P
500 προσφέρει ένα εξαιρετικά χρήσιμο μάθημα:
μην φοβάστε τα ιστορικά υψηλά
μόνο και μόνο επειδή είναι ιστορικά υψηλά.
Οι αγορές δεν έχουν κάποια φυσική υποχρέωση
να επιστρέψουν σε χαμηλότερα επίπεδα επειδή κατέγραψαν νέο
ρεκόρ.
Αντίθετα, σε μια οικονομία που μακροχρόνια
αναπτύσσεται, οι επιχειρήσεις αυξάνουν τα κέρδη τους και η
παραγωγικότητα βελτιώνεται, είναι απολύτως φυσιολογικό οι
χρηματιστηριακοί δείκτες να δημιουργούν συνεχώς νέα ιστορικά
υψηλά.
Το γεγονός ότι ο S&P 500 έχει καταγράψει
1.332 νέα ρεκόρ από το 1957, με ένα
νέο υψηλό κατά μέσο όρο περίπου κάθε 19
ημερολογιακές ημέρες, είναι ίσως η καλύτερη
απάντηση στην αντίληψη ότι «η αγορά βρίσκεται πολύ ψηλά για
να αγοράσει κανείς».
Η σωστή προσέγγιση δεν είναι να αγνοούνται
οι αποτιμήσεις ή οι κίνδυνοι.
Είναι να διαχωρίζουμε το «η αγορά
βρίσκεται ψηλά» από το «η αγορά
είναι υπερτιμημένη».
Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Και τελικά, η πιο σημαντική ερώτηση για έναν
επενδυτή δεν είναι αν ο δείκτης βρίσκεται σε ιστορικό υψηλό.
Είναι αν τα κέρδη των
επιχειρήσεων μπορούν να συνεχίσουν να δημιουργούν νέα υψηλά
και στο μέλλον.
Γιατί εάν αυτό συμβαίνει, τότε το σημερινό
ιστορικό υψηλό μπορεί να αποδειχθεί απλώς το επόμενο από τα
πολλά ιστορικά υψηλά που θα ακολουθήσουν.
|
