|
Οι επενδυτές
εμφανίζονται ολοένα πιο νευρικοί και δεν είναι δύσκολο να
καταλάβει κανείς το γιατί.
Αρκετοί δείκτες που χρησιμοποιούνται ως
προειδοποιητικά σημάδια για μια πιθανή bear
market έχουν αρχίσει να αναβοσβήνουν
«κόκκινο». Ο δείκτης Buffett, που πήρε το όνομά του από τον
θρυλικό επενδυτή Warren Buffett και συγκρίνει τη συνολική
χρηματιστηριακή αξία με το μέγεθος της οικονομίας, δείχνει
ότι η αμερικανική αγορά βρίσκεται σε ιστορικά υψηλές
αποτιμήσεις.
Την ίδια στιγμή, η έρευνα της
American Association of Individual Investors
(AAII) δείχνει ότι το 44,4% των ιδιωτών
επενδυτών περιμένει bear market μέσα στους επόμενους έξι
μήνες, έναντι μόλις 32,9% που προβλέπει bull market. Το
ποσοστό των απαισιόδοξων αυξήθηκε μάλιστα κατά 4,5
ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις μία εβδομάδα.
Όλα αυτά
δημιουργούν ένα κλίμα αυξημένης ανησυχίας.
Ωστόσο, ακόμη και
αν μια bear market ξεκινούσε αύριο —κάτι που κανείς δεν
μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια— η ιστορία των αμερικανικών
αγορών περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό μήνυμα.
Κάθε bear market στην ιστορία του
αμερικανικού χρηματιστηρίου είχε ένα κοινό χαρακτηριστικό:
κάποια στιγμή τελείωσε και ακολούθησε μια πολύ μεγαλύτερη
περίοδος ανόδου.
Και αυτό είναι
ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να θυμούνται οι
επενδυτές όταν οι αγορές αρχίζουν να φοβίζουν.
Οι bear markets
είναι πολύ μικρότερες από τις bull markets
Ως bear market θεωρείται συνήθως μια
πτώση άνω του 20% ενός ευρέος χρηματιστηριακού δείκτη, όπως
ο S&P 500.
Η αμερικανική
χρηματιστηριακή ιστορία έχει γνωρίσει ορισμένες εξαιρετικά
επώδυνες bear markets. Ωστόσο, ακόμη και οι χειρότερες από
αυτές δεν κράτησαν για πάντα.
Αντίθετα, σχεδόν
σε κάθε περίπτωση ακολούθησε μια bull market που διήρκεσε
περισσότερο —και σε αρκετές περιπτώσεις πολύ περισσότερο—
από την προηγούμενη πτωτική αγορά.
Χαρακτηριστικό
είναι το παράδειγμα της bear market που ακολούθησε την
έκρηξη της φούσκας των εταιρειών τεχνολογίας.
Η πτώση του S&P 500 από την κορυφή έως
τον πυθμένα διήρκεσε περίπου 31 μήνες,
από τον Μάρτιο του 2000 έως τον Σεπτέμβριο του 2002.
Ακολούθησε όμως μια bull market διάρκειας
περίπου 60 μηνών, η οποία
συνεχίστηκε μέχρι τον Οκτώβριο του 2007.
Στη συνέχεια ήρθε
η χρηματοπιστωτική κρίση.
Η bear market της Μεγάλης Ύφεσης διήρκεσε
περίπου 17 μήνες, έως τον
Μάρτιο του 2009. Ακολούθησε η μεγαλύτερη bull market στην
ιστορία της Wall Street, η οποία κράτησε σχεδόν
11 χρόνια, μέχρι την εξαιρετικά σύντομη
bear market που προκάλεσε η πανδημία τον Φεβρουάριο του
2020.
Η εικόνα που
προκύπτει είναι ξεκάθαρη:
Από τη δημιουργία του S&P 500 το
1957, η αμερικανική αγορά βρίσκεται τις περισσότερες φορές
σε bull market.
Συνολικά, οι περίοδοι bear market
αντιστοιχούν σε περίπου 12 χρόνια,
ενώ οι περίοδοι ανόδου έχουν φτάσει περίπου τα
57 χρόνια.
Με άλλα λόγια, η
πτώση είναι μέρος της αγοράς, αλλά ιστορικά αποτελεί το
μικρότερο κομμάτι της.
Τα κέρδη των bull
markets συντρίβουν τις απώλειες των bear markets
Υπάρχει όμως ένα
ακόμη πιο σημαντικό στοιχείο.
Κάθε bull market που ακολούθησε
μια bear market κατάφερε να ανακτήσει τις προηγούμενες
απώλειες και να δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερα κέρδη.
Και συνήθως η
διαφορά ήταν εντυπωσιακή.
Στις 13 bull markets που έχουν καταγραφεί
από τη δημιουργία του S&P 500, μόνο μία —εκείνη της περιόδου
1966-1968— απέφερε λιγότερο από περίπου 1,9
φορές τις απώλειες της προηγούμενης bear
market.
Σε αρκετές
περιπτώσεις, όμως, η ανάκαμψη ήταν πολλαπλάσια.
Η bull market του
1982-1987 απέφερε περίπου εννέα φορές τις
απώλειες της προηγούμενης bear market του 1980-1982.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η bull market
της περιόδου 1990-2000, η
οποία απέφερε περίπου 21 φορές
τις απώλειες της bear market του 1990.
Αυτό δεν σημαίνει
ότι κάθε επενδυτής θα πετύχει αυτές τις αποδόσεις ούτε ότι η
ιστορία εγγυάται το μέλλον.
Σημαίνει όμως κάτι
πολύ σημαντικό:
Οι μεγάλες πτώσεις της αγοράς
ήταν ιστορικά προσωρινές, ενώ οι περίοδοι ανόδου που
ακολούθησαν ήταν πολύ μεγαλύτερες και ισχυρότερες.
Το μεγαλύτερο
λάθος γίνεται μέσα στην πτώση
Αυτό είναι και το
σημείο στο οποίο η ιστορική εμπειρία αποκτά πραγματική αξία
για τον επενδυτή.
Όταν η αγορά
υποχωρεί 20%, 30% ή ακόμη και 40%, η φυσική αντίδραση είναι
να θεωρήσει κανείς ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά».
Οι ειδήσεις
γίνονται όλο και πιο απαισιόδοξες. Οι αναλυτές αναθεωρούν
τις προβλέψεις τους. Οι επενδυτές βλέπουν τις αποταμιεύσεις
τους να μειώνονται και αρχίζουν να αμφιβάλλουν αν η αγορά θα
επιστρέψει ποτέ στα προηγούμενα επίπεδα.
Ιστορικά, όμως,
ακριβώς εκεί βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα.
Η bear market δεν καταστρέφει
απαραίτητα τον επενδυτή. Η απόφαση να εγκαταλείψει την αγορά
στη διάρκεια της bear market μπορεί να το κάνει.
Ένας επενδυτής που
παραμένει τοποθετημένος στον S&P 500 περνάει την πτώση μαζί
με την αγορά. Όταν όμως ξεκινήσει η επόμενη bull market,
συμμετέχει και στην ανάκαμψη.
Εκείνος που
πουλάει στον πυθμένα πρέπει να αποφασίσει πότε θα
επιστρέψει.
Και αυτή η απόφαση
είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Γιατί η αγορά
σπάνια δίνει το σήμα ότι «ο πυθμένας βρίσκεται εδώ».
Συνήθως η
ισχυρότερη άνοδος έρχεται όταν το κλίμα παραμένει
απαισιόδοξο.
Τι πρέπει να
θυμάται ο επενδυτής
Η σημερινή
ανησυχία για τις αποτιμήσεις, τα επιτόκια ή οποιονδήποτε
άλλο κίνδυνο δεν πρέπει να αγνοείται.
Ούτε υπάρχει
κάποια εγγύηση ότι η επόμενη bear market θα είναι σύντομη ή
ότι η επόμενη bull market θα είναι εξίσου ισχυρή με εκείνες
του παρελθόντος.
Υπάρχει όμως ένα
ιστορικό μοτίβο που αξίζει να κρατήσουμε:
Οι bear markets τελειώνουν. Οι
bull markets ακολουθούν. Και σε ορίζοντα δεκαετιών, η άνοδος
έχει συντριπτικά μεγαλύτερη διάρκεια και μέγεθος από τις
περιόδους πτώσης.
Γι’ αυτό η
πραγματική πρόκληση για τον μακροπρόθεσμο επενδυτή δεν είναι
να προβλέψει με ακρίβεια την επόμενη bear market.
Είναι να αποφύγει
το λάθος να μετατρέψει μια προσωρινή πτώση σε μόνιμη
απώλεια, πουλώντας από φόβο.
Η ιστορία δεν λέει ότι οι αγορές δεν πέφτουν. Λέει κάτι πολύ
πιο χρήσιμο: ότι μέχρι σήμερα, κάθε μεγάλη πτώση ήταν τελικά
ένα διάλειμμα μέσα σε μια πολύ μεγαλύτερη ανοδική πορεία.
|
